Mantra 7
Sukta 5.61
Rishi: Atri (Ātreya) or Atris (Ātreyāḥ) (traditional attribution for Mandala 5 hymns; specific verse-level attribution not explicit in the provided input)
Devata: Maruts (context of RV 5.61; the hymn praises the Marut host—storm-powers as forces of dynamic truth and purification)
Chandas: Trishtubh (probable for RV 5.61; verse structure consistent with triṣṭubh cadence, though exact scansion requires full pada metrics)
Samhita Patha (Devanagari)
वि या जानाति जसुरिं वि तृष्यन्तं वि कामिनम् । देवत्रा कृणुते मनः ॥
Samhita Patha (IAST)
वि या जा॒नाति॒ जसु॑रिं॒ वि तृष्य॑न्तं॒ वि का॒मिन॑म् । दे॒व॒त्रा कृ॑णु॒ते मन॑: ॥
Transliteration
ví yā́ jānā́ti jásuriṃ ví tṛ́ṣyantaṃ ví kā́minam | devá-trā́ kṛṇuté mánāḥ ||
Translation
She who discerns and separates the crooked impulse, the thirsting urge, and the craving desire—she turns the mind toward the divine direction.
Padapatha (Word Analysis)
वि । या । जा॒नाति॑ । जसु॑रिम् । वि । तृष्य॑न्तम् । वि । का॒मिन॑म् । दे॒व॒ऽत्रा । कृ॒णु॒ते । मनः॑ ॥वि । या । जानाति । जसुरिम् । वि । तृष्यन्तम् । वि । कामिनम् । देवत्रा । कृणुते । मनः ॥vi | yā | jānāti | jasurim | vi | tṛṣyantam | vi | kāminam | deva-trā | kṛṇute | manaḥ
Word by Word
विapart, asunder; distinctly (prefix)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग) / प्रादि
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जानातिknows, recognizes
जानाति:
—
TypeVerb
Root√ज्ञा (जानाति)
जसुरिम्the sluggish/indolent one (a dullard)
जसुरिम्:
Karma
TypeNoun
Rootजसुरि (प्रातिपदिक; वैदिक)
विapart; clearly
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग) / प्रादि
तृष्यन्तम्thirsting, craving
तृष्यन्तम्:
Karma
TypeParticiple (Adjectival)
Root√तृष् (तृष्यति) → तृष्यन्त् (वर्तमान कृदन्त)
विapart; distinctly
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग) / प्रादि
कामिनम्the desirous one; lover, lustful person
कामिनम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootकामिन् (प्रातिपदिक; ‘desirous, lustful’)
देवत्राtoward the gods; in a godward way
देवत्रा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootदेवत्रा (अव्यय; देव- + -त्रा)
कृणुतेmakes, fashions; turns (for oneself)
कृणुते:
—
TypeVerb
Root√कृ (कृणोति/कृणुते)
मनःmind, thought
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)