Mantra 15

Sukta 5.61

Rishi: Atri (Ātreya) or Atris (Ātreyāḥ) (traditional; unspecified in input)

Devata: Maruts

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यूयं मर्तं विपन्यवः प्रणेतार इत्था धिया । श्रोतारो यामहूतिषु ॥

Samhita Patha (IAST)

यू॒यं मर्तं॑ विपन्यवः प्रणे॒तार॑ इ॒त्था धि॒या । श्रोता॑रो॒ याम॑हूतिषु ॥

Transliteration

yūyáṃ mártaṃ vipanyavo pra-netā́ra itthā́ dhiyā́ | śrótāro yā́ma-hūtiṣu ||

Translation

You, O wonder-working powers, lead the mortal by this right vision; you are hearers of the calls in the journeys of invocation.

Padapatha (Word Analysis)

यू॒यम् । मर्त॑म् । वि॒प॒न्य॒वः॒ । प्र॒ऽने॒तारः॑ । इ॒त्था । धि॒या । श्रोता॑रः । याम॑ऽहूतिषु ॥यूयम् । मर्तम् । विपन्यवः । प्रनेतारः । इत्था । धिया । श्रोतारः । यामहूतिषु ॥yūyam | martam | vipanyavaḥ | pra-netāraḥ | itthā | dhiyā | śrotāraḥ | yāma-hūtiṣu

Word by Word

• यूयम्: you (all)
• यूयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मर्तम्: a mortal (man)
• मर्तम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मर्त (प्रातिपदिक; √मृ ‘to die’ से)

• विपन्यवः: praiseworthy; eloquent/praising ones
• विपन्यवः: कर्तृ (यूयम् के विशेषण/सम्बोधन-स्वरूप)
• Type: Adjective (used substantively) / Epithet
• Root: विपन्य (प्रातिपदिक; वि- + √पन्/पण् ‘to praise/admire’ से)

• प्रणेतारः: leaders; guides
• प्रणेतारः: कर्तृ (यूयम् के विशेषण)
• Type: Agent noun
• Root: प्र-नेतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र- + √नी ‘to lead’ + तृ)

• इत्था: thus; in this manner
• इत्था: — (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: इत्था (अव्यय)

• धिया: by (your) thought/insight; with devotion
• धिया: करण
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• श्रोतारः: hearers; listeners
• श्रोतारः: कर्तृ (यूयम् के विशेषण)
• Type: Agent noun
• Root: श्रोतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √श्रु ‘to hear’ + तृ)

• यामहूतिषु: in the journey-invocations / in the calls made on the way
• यामहूतिषु: अधिकरण
• Type: Noun (compound)
• Root: याम-आहूति (समास-प्रातिपदिक; याम ‘journey/going, course’ + आहूति ‘invocation/offering’)