Mantra 6
Sukta 5.51
Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Indra-Vāyu
Chandas: Likely Gāyatrī; needs verification
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रश्च वायवेषां सुतानां पीतिमर्हथः । ताञ्जुषेथामरेपसावभि प्रयः ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्र॑श्च वायवेषां सु॒तानां॑ पी॒तिम॑र्हथः । ताञ्जु॑षेथामरे॒पसा॑व॒भि प्रय॑: ॥
Transliteration
índraś ca vāyav eṣā́ṁ sutā́nāṁ pītím arhathaḥ | tā́n juṣethām arepásāv abhí práyaḥ ||
Translation
Indra and Vāyu, you are worthy of the drinking of these pressed Soma-essences. Take delight in them, you two without blemish, and enter into the offering-force set before you.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्रः॑ । च॒ । वा॒यो॒ इति॑ । ए॒षा॒म् । सु॒ताना॑म् । पी॒तिम् । अ॒र्ह॒थः॒ । तान् । जु॒षे॒था॒म् । अ॒रे॒पसौ । अ॒भि । प्रयः॑ ॥इन्द्रः । च । वायो इति । एषाम् । सुतानाम् । पीतिम् । अर्हथः । तान् । जुषेथाम् । अरेपसौ । अभि । प्रयः ॥indraḥ | ca | vāyo iti | eṣām | sutānām | pītim | arhathaḥ | tān | juṣethām | arepasau | abhi | prayaḥ
Word by Word
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
वायू(you) two Vāyus / Vāyu (dual, addressed with Indra)
वायू:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
एषाम्of these
एषाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुतानाम्of the pressed (Soma-juices)
सुतानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective
Rootसुत (ppp of √सु ‘to press/extract’ → ‘pressed (Soma)’)
पीतिम्drinking; draught
पीतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपीति (प्रातिपदिक; from √पा ‘to drink’)
अर्हथःyou two are entitled to / deserve
अर्हथः:
—
TypeVerb
Root√अर्ह् (अर्हति ‘to deserve, be entitled’)
तान्those (Soma-juices)
तान्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जुषेथाम्may you two enjoy/accept
जुषेथाम्:
—
TypeVerb
Root√जुष् (जुषते ‘to enjoy, accept, be pleased with’)
अरेपसाwithout blemish; faultlessly
अरेपसा:
करण
TypeAdjective (used adverbially/instrumental)
Rootअ-रेपस् (प्रातिपदिक; ‘without रेपस्’)
अभिtowards; upon
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
प्रयःrefreshment; nourishment; offering (esp. Soma/food)
प्रयः:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रयस् (प्रातिपदिक)