Mantra 4
Sukta 5.51
Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Indra and Vāyu (Soma-drinkers)
Chandas: Likely Gāyatrī; needs verification
Samhita Patha (Devanagari)
अयं सोमश्चमू सुतोऽमत्रे परि षिच्यते । प्रिय इन्द्राय वायवे ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒यं सोम॑श्च॒मू सु॒तोऽम॑त्रे॒ परि॑ षिच्यते । प्रि॒य इन्द्रा॑य वा॒यवे॑ ॥
Transliteration
ayáṁ sómaś camū́ sutó 'mátre pári sicyate | priyá índrāya vāyáve ||
Translation
This Soma, pressed and set in the bowl, is poured all around into the vessel of receptivity—dear to Indra and to Vāyu—so that force and breath may take delight in the offered essence.
Padapatha (Word Analysis)
अयम् । सोमः॑ । च॒मू इति॑ । सु॒तः । अम॑त्रे । परि॑ । सि॒च्य॒ते॒ । प्रि॒यः । इन्द्रा॑य । वा॒यवे॑ ॥अयम् । सोमः । चमू इति । सुतः । अमत्रे । परि । सिच्यते । प्रियः । इन्द्राय । वायवे ॥ayam | somaḥ | camū iti | sutaḥ | amatre | pari | sicyate | priyaḥ | indrāya | vāyave
Word by Word
अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अयम्
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
चमूthe ladle / bowl (vessel)
चमू:
Karma
TypeNoun
Rootचमू (प्रातिपदिक)
सुतःpressed, extracted
सुतः:
Kartā
TypeParticiple (Adjective)
Root√सु (सुनोति ‘to press/extract’) + क्त (कृदन्त)
अमत्रेin the (pressing-)vessel / trough
अमत्रे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअमत्र (प्रातिपदिक)
परिaround, all about
परि:
—
TypePreverb/Indeclinable
Rootपरि
षिच्यतेis poured / is sprinkled
षिच्यते:
Karma (passive construction; agent implicit)
TypeVerb
Root√सिच् (सिञ्चति ‘to pour/sprinkle’)
प्रियःdear, pleasing
प्रियः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वायवेO Vāyu
वायवे:
Sampradāna (addressed recipient)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक) → वायो (सम्बोधन) / वायवे (वैदिक सम्बोधन)