Mantra 3
Sukta 5.5
Rishi: Atri (Ātreya tradition) (RV 5.5)
Devata: Agni (as invoker) bringing Indra
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
ईळितो अग्न आ वहेन्द्रं चित्रमिह प्रियम् । सुखै रथेभिरूतये ॥
Samhita Patha (IAST)
ई॒ळि॒तो अ॑ग्न॒ आ व॒हेन्द्रं॑ चि॒त्रमि॒ह प्रि॒यम् । सु॒खै रथे॑भिरू॒तये॑ ॥
Transliteration
īḷitó agna ā́ vahéndraṃ citrám ihá priyám | sukhái rathebhir ūtáye ||
Translation
O Agni, praised and invoked, bring here Indra, the many-formed and beloved power, upon happy chariots for our help—bring the lord of luminous force into the field of our offering.
Padapatha (Word Analysis)
ई॒ळि॒तः । अ॒ग्ने॒ । आ । व॒ह॒ । इन्द्र॑म् । चि॒त्रम् । इ॒ह । प्रि॒यम् । सु॒ऽखैः । रथे॑भिः । ऊ॒तये॑ ॥ईळितः । अग्ने । आ । वह । इन्द्रम् । चित्रम् । इह । प्रियम् । सुखैः । रथेभिः । ऊतये ॥īḷitaḥ | agne | ā | vaha | indram | citram | iha | priyam | su-khaiḥ | rathebhiḥ | ūtaye
Word by Word
ईळितःpraised; invoked
ईळितः:
सम्बोधन-विशेषण (vocative epithet; functionally qualifies the addressed deity)
TypeParticiple (verbal adjective)
Root√ईळ् (īḷ) / √ईड् (īḍ) ‘स्तु/प्रार्थ’ (Vedic: to praise, invoke)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन (addressed deity)
TypeNoun
Rootअग्नि- (prātipadika)
आhither; towards (us)
आ:
क्रियाविशेषण (modifies the verb ‘वह’)
TypeIndeclinable
Rootआ (upasarga/particle)
वहcarry; bring
वह:
क्रिया (main verb); the agent is ‘अग्ने’
TypeVerb
Root√वह् (vah) ‘वहति’ (to carry, convey)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (object of ‘वह’)
TypeNoun
Rootइन्द्र- (prātipadika)
चित्रम्bright; wondrous; splendid
चित्रम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootचित्र- (prātipadika)
इहhere
इह:
अधिकरण (locative sense: ‘here’)
TypeIndeclinable
Rootइह (deictic indeclinable)
प्रियम्dear; beloved; pleasing
प्रियम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootप्रिय- (prātipadika)
सुखैःwith comforts; pleasantly
सुखैः:
करण (means/instrument; ‘with comforts/pleasant (means)’)
TypeNoun (instrumental plural; used adverbially)
Rootसुख- (prātipadika)
रथेभिःwith chariots
रथेभिः:
करण (means: ‘by/with chariots’)
TypeNoun
Rootरथ- (prātipadika)
ऊतयेfor help; for protection
ऊतये:
सम्प्रदान (purpose/beneficiary: ‘for aid’)
TypeNoun
Rootऊति- (prātipadika) ‘help, aid, protection’