Mantra 2
Sukta 5.5
Rishi: Atri (Ātreya tradition) (RV 5.5)
Devata: Narāśaṃsa (often associated with Agni’s ritual aspect)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
नराशंसः सुषूदतीमं यज्ञमदाभ्यः । कविर्हि मधुहस्त्यः ॥
Samhita Patha (IAST)
नरा॒शंस॑: सुषूदती॒मं य॒ज्ञमदा॑भ्यः । क॒विर्हि मधु॑हस्त्यः ॥
Transliteration
narāśáṃsaḥ suṣūdátīm imáṃ yajñám adā́bhyaḥ | kavír hí mádhuhastyaḥ ||
Translation
Narāśaṃsa, the unfailing seer, perfects this sacrifice that moves well to its goal; for he is the poet with honeyed hands—one who shapes the sweetness of the offering into the rite.
Padapatha (Word Analysis)
नरा॒शंसः॑ । सु॒सू॒द॒ति॒ । इ॒मम् । य॒ज्ञम् । अदा॑भ्यः । क॒विः । हि । मधु॑ऽहस्त्यः ॥नराशंसः । सुसूदति । इमम् । यज्ञम् । अदाभ्यः । कविः । हि । मधुहस्त्यः ॥narāśaṃsaḥ | susūdati | imam | yajñam | adābhyaḥ | kaviḥ | hi | madhu-hastyaḥ
Word by Word
नरा॒शंसःNarāśaṃsa (a divine/Agni-epithet), the ‘men-praised one’
नरा॒शंसः:
कर्तृ
TypeNoun (proper/epithet)
Rootनराशंस (प्रातिपदिक; नर + शंस) / देवता-नाम
सुषूदतीम्well-impelling / strongly furthering
सुषूदतीम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective (participial)
Rootसु- + √सू/√सूद (to impel/press/urge; Vedic) → सुषूदती (स्त्री. कृदन्त-विशेषण)
इमम्this
इमम्:
कर्म (निर्देशकः)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यज्ञम्sacrifice; ritual offering
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
अदाभ्यःunharming; unassailable; not to be deceived
अदाभ्यः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ- + √दभ् (to deceive/harm) → अदाभ्य (प्रातिपदिक)
कविःseer; sage; wise poet
कविः:
कर्तृ (सम्बन्ध/विशेषण-रूपेण)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
हिfor; indeed
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
मधुहस्त्यःhaving honey/sweetness in the hand; honey-handed
मधुहस्त्यः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootमधु + हस्त्य (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास; प्रातिपदिक)