HomeRig VedaMandala 5Sukta 49Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 5.49

Devata: Savitṛ; rivers (Sindhavaḥ) as supporting powers; Hotṛ role foregrounded

तन्नो अनर्वा सविता वरूथं तत्सिन्धव इषयन्तो अनु ग्मन् । उप यद्वोचे अध्वरस्य होता रायः स्याम पतयो वाजरत्नाः ॥

तन्नो॑ अन॒र्वा स॑वि॒ता वरू॑थं॒ तत्सिन्ध॑व इ॒षय॑न्तो॒ अनु॑ ग्मन् । उप॒ यद्वोचे॑ अध्व॒रस्य॒ होता॑ रा॒यः स्या॑म॒ पत॑यो॒ वाज॑रत्नाः ॥

tán no anarvā́ savitā́ varū́thaṃ tát síndhava iṣáyanto ánu gman | úpa yád vóce adhvarásya hótā rāyáḥ syāma pátayo vā́jaratnāḥ ||

May Savitṛ, the unerring, be for us that protecting refuge; and may the rivers, pressing forward with their urge, follow after it. When I, the hotṛ of the sacrifice, speak near in the rite, may we become lords of spiritual plenitude and treasures of force.

तत् । नः॒ । अ॒न॒र्वा । स॒वि॒ता । वरू॑थम् । तत् । सिन्ध॑वः । इ॒षय॑न्तः । अनु॑ । ग्म॒न् । उप॑ । यत् । वोचे॑ । अ॒ध्व॒रस्य॑ । होता॑ । रा॒यः । स्या॒म॒ । पत॑यः । वाज॑ऽरत्नाः ॥तत् । नः । अनर्वा । सविता । वरूथम् । तत् । सिन्धवः । इषयन्तः । अनु । ग्मन् । उप । यत् । वोचे । अध्वरस्य । होता । रायः । स्याम । पतयः । वाजरत्नाः ॥tat | naḥ | anarvā | savitā | varūtham | tat | sindhavaḥ | iṣayantaḥ | anu | gman | upa | yat | voce | adhvarasya | hotā | rāyaḥ | syāma | patayaḥ | vāja-ratnāḥ

तत्that (boon/aid)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अनर्वाthe faultless one
अनर्वा:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootअनर्वन् (प्रातिपदिक; ‘दोषरहित/अविकृत/अप्रमत्त’)
सविताSavitṛ (the Impeller/Sun)
सविता:
Kartā
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
वरूथम्protection, shelter
वरूथम्:
Karma
TypeNoun
Rootवरूथ (प्रातिपदिक)
तत्that (same protection)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सिन्धवःthe rivers / Sindhus
सिन्धवः:
Kartā
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
इषयन्तःimpelling, urging on
इषयन्तः:
Kartā
TypeParticiple
Rootइष् (धातु) → इषय (प्रयोजक-प्रातिपदिक) / इषयन्त् (वर्तमान कृदन्त)
अनुalong, after
अनु:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
ग्मन्may they go / let them go
ग्मन्:
Kriyā
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
उपnear, towards
उप:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
यत्what/that which
यत्:
Karma
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम)
वोचेI have spoken / I speak
वोचे:
Kriyā
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
अध्वरस्यof the sacrifice (adhvara)
अध्वरस्य:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
होताthe Hotṛ-priest
होता:
Kartā
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
रायःof wealth
रायः:
Apādāna
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक ‘wealth’)
स्यामmay we be
स्याम:
Kriyā
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
पतयःlords, masters
पतयः:
Kartā
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
वाजरत्नाःhaving prize-and-treasure; rich in booty and jewels
वाजरत्नाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवाज-रत्न (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-भाव: ‘whose treasure is prize/strength’)