HomeRig VedaMandala 5Sukta 42Mantra 15
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Sukta 5.42

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.42–5.43 in many Anukramaṇī listings; verify against specific Śaunaka Anukramaṇī for 5.42.15)
Devata: Maruts (Rudra’s sons); with an invocatory frame toward Rudra
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by syllable count in pada-s as transmitted)

एष स्तोमो मारुतं शर्धो अच्छा रुद्रस्य सूनूँर्युवन्यूँरुदश्याः । कामो राये हवते मा स्वस्त्युप स्तुहि पृषदश्वाँ अयासः ॥

ए॒ष स्तोमो॒ मारु॑तं॒ शर्धो॒ अच्छा॑ रु॒द्रस्य॑ सू॒नूँर्यु॑व॒न्यूँरुद॑श्याः । कामो॑ रा॒ये ह॑वते मा स्व॒स्त्युप॑ स्तुहि॒ पृष॑दश्वाँ अ॒यास॑: ॥

eṣa stómo mārútaṃ śárdho ácchā rudrásya sūnū́ṃr yuvanyū́ṃr úd aśyāḥ | kā́mo rāyé havate mā svastý úpa stuhi pṛ́ṣadaśvāṃ ayā́saḥ ||

This is the hymn that goes straight to the Marut-host, to Rudra’s youthful sons; may you rise to them. The soul’s desire calls for plenitude (rāyí); for our well-being draw near and praise the speckled-horsed powers, O unwearied one.

ए॒षः । स्तोमः॑ । मारु॑तम् । शर्धः॑ । अच्छ॑ । रु॒द्रस्य॑ । सू॒नून् । यु॒व॒न्यून् । उत् । अ॒श्याः॒ । कामः॑ । रा॒ये । ह॒व॒ते॒ । मा॒ । स्व॒स्ति । उप॑ । स्तु॒हि॒ । पृष॑त्ऽअश्वान् । अ॒यासः॑ ॥एषः । स्तोमः । मारुतम् । शर्धः । अच्छ । रुद्रस्य । सूनून् । युवन्यून् । उत् । अश्याः । कामः । राये । हवते । मा । स्वस्ति । उप । स्तुहि । पृषत्अश्वान् । अयासः ॥eṣaḥ | stomaḥ | mārutam | śardhaḥ | accha | rudrasya | sūnūn | yuvanyūn | ut | aśyāḥ | kāmaḥ | rāye | havate | mā | svasti | upa | stuhi | pṛṣat-aśvān | ayāsaḥ

एषःthis
एषः:
Kartā (स्तोमस्य निर्देशः) / विषयः
TypePronoun/Determiner
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्तोमःhymn, praise
स्तोमः:
Kartā (स्तुति-रूपः) / विषयः
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक) < √स्तु (स्तवने) भाव/कर्मणि-नाम
मारुतम्Marut-related, of the Maruts
मारुतम्:
Karma (गन्तव्य/प्राप्तव्य-वस्तु) / लक्ष्यः
TypeAdjective
Rootमारुत (प्रातिपदिक) < मरुत्-सम्बन्धी
शर्धःhost, troop
शर्धः:
Karma (गन्तव्य-समूहः)
TypeNoun
Rootशर्ध (प्रातिपदिक)
अच्छाtowards
अच्छा:
Adhikaraṇa/दिशा-निर्देशः (towards)
TypeIndeclinable
Rootअच्छा (अव्यय)
रुद्रस्यof Rudra
रुद्रस्य:
सम्बन्धः (genitive: of Rudra)
TypeNoun (Proper)
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
सूनून्sons
सूनून्:
Karma (स्तुत्य/प्राप्तव्याः)
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
युवन्यूँःyouthful, young
युवन्यूँः:
Karma (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootयुवन्यु (प्रातिपदिक; ‘युवा/युवन्’ से)
उदश्याःseek/approach (go up to), behold
उदश्याः:
Kriyā (मुख्य क्रिया: ‘प्राप्नुहि/पश्य’)
TypeVerb
Root√दश्/दृश् (दर्शन/प्राप्ति-भावः) + उद् (उपसर्ग); वैदिक रूप: उदश्याः
कामःdesire, wish
कामः:
Kartā (हवते इत्यस्य कर्ता) / प्रेरक-भावः
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
रायेfor wealth
राये:
Sampradāna (for wealth) / प्रयोजनम्
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक)
हवतेcalls, invokes
हवते:
Kriyā (आह्वान-क्रिया)
TypeVerb
Root√ह्वे (आह्वाने)
माdo not
मा:
निषेध-सम्बन्धः (prohibitive)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
स्वस्तिwell-being, welfare
स्वस्ति:
Karma/प्रयोजन (well-being as aim)
TypeNoun (used adverbially) / Indeclinable-like
Rootस्वस्ति (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्राय)
उपnear, up to
उप:
Adhikaraṇa/दिशा-निर्देशः (near, up to)
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
स्तुहिpraise!
स्तुहि:
Kriyā (आज्ञा: ‘स्तौषि’)
TypeVerb
Root√स्तु (स्तवने)
पृषदश्वान्the dappled-horsed ones (Maruts)
पृषदश्वान्:
Karma (whom to praise)
TypeNoun (Proper epithet) / Adjective used as noun
Rootपृषदश्व (प्रातिपदिक; ‘पृषद्’ + ‘अश्व’)
अयासःunwearied, tireless
अयासः:
Kartā/विशेषण (describing the Maruts)
TypeAdjective
Rootअयास (प्रातिपदिक; a-yās ‘unwearied’)