HomeRig VedaMandala 5Sukta 42Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 5.42

Rishi: Atri (Ātreya tradition) — traditional attribution for RV 5.42
Devata: Rudra
Chandas: Triṣṭubh

तमु ष्टुहि यः स्विषुः सुधन्वा यो विश्वस्य क्षयति भेषजस्य । यक्ष्वा महे सौमनसाय रुद्रं नमोभिर्देवमसुरं दुवस्य ॥

तमु॑ ष्टुहि॒ यः स्वि॒षुः सु॒धन्वा॒ यो विश्व॑स्य॒ क्षय॑ति भेष॒जस्य॑ । यक्ष्वा॑ म॒हे सौ॑मन॒साय॑ रु॒द्रं नमो॑भिर्दे॒वमसु॑रं दुवस्य ॥

tám u ṣṭuhi yáḥ svíṣuḥ sudhánvā yó víśvasya kṣáyati bheṣajásya | yákṣvā mahé saumanasā́ya rudráṃ náमोभिर्देवám ásuraṃ duvasya ||

Praise him—Rudra—whose arrow is sure, whose bow is good; who holds mastery over every healing. Sacrifice to the Great for a wideness of goodwill; serve the God, the Asura (mighty life-lord), with acts of reverent offering.

तम् । ऊँ॒ इति॑ । स्तु॒हि॒ । यः । सु॒ऽइ॒षुः । सु॒ऽधन्वा॑ । यः । विश्व॑स्य । क्षय॑ति । भे॒ष॒जस्य॑ । यक्ष्व॑ । म॒हे । सौ॒म॒न॒साय॑ । रु॒द्रम् । नमः॑ऽभिः । दे॒वम् । असु॑रम् । दु॒व॒स्य॒ ॥तम् । ऊँ इति । स्तुहि । यः । सुइषुः । सुधन्वा । यः । विश्वस्य । क्षयति । भेषजस्य । यक्ष्व । महे । सौमनसाय । रुद्रम् । नमःभिः । देवम् । असुरम् । दुवस्य ॥tam | oṃ iti | stuhi | yaḥ | su-iṣuḥ | su-dhanvā | yaḥ | viśvasya | kṣayati | bheṣajasya | yakṣva | mahe | saumanasāya | rudram | namaḥ-bhiḥ | devam | asuram | duvasya

तम्him
तम्:
कर्म (स्तुहि इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed / now
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
ष्टुहिpraise (you)
ष्टुहि:
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
यःwho
यः:
कर्तृ (क्षयति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्विषुःof good/strong arrows (archer’s)
स्विषुः:
सम्बन्ध (यः इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootस्विषु (प्रातिपदिक; वेदिक-रूप)
सुधन्वाhaving a good bow
सुधन्वा:
कर्तृ (क्षयति इत्यस्य; यः सह)
TypeAdjective
Rootसु-धन्वन् (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (क्षयति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वस्यof all
विश्वस्य:
सम्बन्ध (भेषजस्य इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
क्षयतिdwells in / rules over
क्षयति:
TypeVerb
Rootक्षि (धातु; ‘क्षयति’ = निवसति/अधिष्ठाति)
भेषजस्यof healing / medicine
भेषजस्य:
अधिकारण-सम्बन्ध (क्षयति—‘भेषजस्य’ क्षेत्रे/अधिष्ठाने)
TypeNoun
Rootभेषज (प्रातिपदिक)
यक्ष्वworship / sacrifice
यक्ष्व:
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
महेto the great
महे:
सम्प्रदान (यक्ष्व/दुवस्य इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootमह् (प्रातिपदिक: महत्)
सौमनसायwith goodwill / with gracious mind
सौमनसाय:
करण (यक्ष्व/दुवस्य—कथं? सौमनसाय)
TypeNoun
Rootसौमनस (प्रातिपदिक)
रुद्रम्Rudra
रुद्रम्:
कर्म (यक्ष्व/दुवस्य इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
नमोभिःwith obeisances
नमोभिः:
करण (दुवस्य—किस्साधनैः?)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
कर्म (दुवस्य इत्यस्य; रुद्रं प्रति)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
असुरम्the lordly one
असुरम्:
कर्म (दुवस्य इत्यस्य; रुद्रं प्रति)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
दुवस्यserve / honor
दुवस्य:
TypeVerb
Rootदुवस्/दुवस्य (धातु-प्रातिपदिक; √दुवस् ‘सेवने/पूजायाम्’)