HomeRig VedaMandala 5Sukta 4Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 5.4

Rishi: Atri (Ātreya tradition)
Devata: Agni (Jātavedas)
Chandas: Triṣṭubh

विश्वानि नो दुर्गहा जातवेदः सिन्धुं न नावा दुरिताति पर्षि । अग्ने अत्रिवन्नमसा गृणानोऽस्माकं बोध्यविता तनूनाम् ॥

विश्वा॑नि नो दु॒र्गहा॑ जातवेद॒: सिन्धुं॒ न ना॒वा दु॑रि॒ताति॑ पर्षि । अग्ने॑ अत्रि॒वन्नम॑सा गृणा॒नो॒३॒॑ऽस्माकं॑ बोध्यवि॒ता त॒नूना॑म् ॥

viśvā́ni no durgáhā jā́tavedāḥ síndhuṃ na nā́vā duritā́ti parṣi | agne atrívann ámasā gṛṇānáḥ asmā́kaṃ bodhy avitā́ tanū́nām ||

All our hard passages, O Jātavedas, carry us across beyond the distress, as a boat crosses the river. O Agni, praised with obeisance like Atri, awaken as the protector of our embodied lives.

विश्वा॑नि । नः॒ । दुः॒ऽगहा॑ । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ । सिन्धु॑म् । न । ना॒वा । दुः॒ऽइ॒ता । अति॑ । प॒र्षि॒ । अग्ने॑ । अ॒त्रि॒ऽवत् । नम॑सा । गृ॒णा॒नः । अ॒स्माक॑म् । बो॒धि॒ । अ॒वि॒ता । त॒नूना॑म् ॥विश्वानि । नः । दुःगहा । जातवेदः । सिन्धुम् । न । नावा । दुःइता । अति । पर्षि । अग्ने । अत्रिवत् । नमसा । गृणानः । अस्माकम् । बोधि । अविता । तनूनाम् ॥viśvāni | naḥ | duḥ-gahā | jāta-vedaḥ | sindhum | na | nāvā | duḥ-itā | ati | parṣi | agne | atri-vat | namasā | gṛṇānaḥ | asmākam | bodhi | avitā | tanūnām

विश्वानिall (things)
विश्वानि:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दुर्गहाhard-to-grasp, difficult (to overcome)
दुर्गहा:
कर्म
TypeAdjective
Rootदुर्गह (प्रातिपदिक; दु- + ग्रह/गह ‘to seize, grasp’)
जातवेदःO Jātavedas (Agni), knower of births
जातवेदः:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet of Agni)
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक; जात ‘born’ + वेदस् ‘knowing’)
सिन्धुम्the river / sea / stream
सिन्धुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
नावाby a boat
नावा:
करण
TypeNoun
Rootनौ (प्रातिपदिक)
दुरितातिacross misfortune / beyond sin
दुरिताति:
TypeIndeclinable (compound adverbial form)
Rootदुरित (प्रातिपदिक) + अति (अव्यय/उपसर्गार्थ)
पर्षिcarry (us) across!
पर्षि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपॄ (धातु; ‘to carry across, bring over’)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अत्रिवत्like (the seer) Atri
अत्रिवत्:
TypeAdverbial (comparative manner)
Rootअत्रि (ऋषि-नाम, प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
नमसाwith reverence, by homage
नमसा:
करण
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
गृणानःpraising, singing (your praise)
गृणानः:
कर्ता (स्तुतिकर्ता)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootगृ (धातु; ‘to sing, praise’) → गृणान (शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त)
अस्माकम्of us / our
अस्माकम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बोधिbe awake! be attentive!
बोधि:
क्रिया
TypeVerb
Rootबुध् (धातु; ‘to awaken, notice, know’)
अविताprotector, helper
अविता:
कर्ता (भवितव्य-कर्ता)
TypeNoun
Rootअवितृ (प्रातिपदिक; from अव् ‘to protect, help’)
तनूनाम्of (our) bodies / persons
तनूनाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)