HomeRig VedaMandala 5Sukta 32Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 5.32

Rishi: Atri (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

त्यं चिदस्य क्रतुभिर्निषत्तममर्मणो विददिदस्य मर्म । यदीं सुक्षत्र प्रभृता मदस्य युयुत्सन्तं तमसि हर्म्ये धाः ॥

त्यं चि॑दस्य॒ क्रतु॑भि॒र्निष॑त्तमम॒र्मणो॑ वि॒ददिद॑स्य॒ मर्म॑ । यदीं॑ सुक्षत्र॒ प्रभृ॑ता॒ मद॑स्य॒ युयु॑त्सन्तं॒ तम॑सि ह॒र्म्ये धाः ॥

tyáṃ cid asya krátubhir níṣattam amármaṇo vidád íd asya márma | yád īṃ sukṣatra prábhṛtā mádasya yúyutsantaṃ támási harmyé dhāḥ ||

Even when he had taken his seat by his own stratagems, Indra found the vulnerable point of the invulnerable. When he, O good-lordship, was borne up by the intoxication and sought to fight, thou didst set him in darkness, in the closed house.

त्यम् । चि॒त् । अस्य॑ । क्रतु॑ऽभिः । निऽस॑त्तम् । अ॒म॒र्मणः॑ । वि॒दत् । इत् । अ॒स्य॒ । मर्म॑ । यत् । ई॒म् । सु॒ऽक्ष॒त्र॒ । प्रऽभृ॑ता । मद॑स्य । युयु॑त्सन्तम् । तम॑सि । ह॒र्म्ये । धाः ॥त्यम् । चित् । अस्य । क्रतुभिः । निसत्तम् । अमर्मणः । विदत् । इत् । अस्य । मर्म । यत् । ईम् । सुक्षत्र । प्रभृता । मदस्य । युयुत्सन्तम् । तमसि । हर्म्ये । धाः ॥tyam | cit | asya | kratu-bhiḥ | ni-sattam | amarmaṇaḥ | vidat | it | asya | marma | yat | īm | su-kṣatra | pra-bhṛtā | madasya | yuyutsantam | tamasi | harmye | dhāḥ

त्यम्him / that one
त्यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्even / indeed
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
अस्यof him / his
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम्/अयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
क्रतुभिःby (his) powers / stratagems
क्रतुभिः:
करण
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
निषत्तमम्most firmly seated / most entrenched
निषत्तमम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective (participial superlative)
Rootनि-षद् (धातु) → निषत्त (कृदन्त-भूतकृदन्त/कृत) + तमप्
मर्मणःof the vital spot / of the secret point
मर्मणः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमर्मन् (प्रातिपदिक)
विदत्he found / he discovered
विदत्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (ज्ञाने)
इद्indeed / just
इद्:
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
अस्यof him
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम्/अयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मर्मthe vital spot / the secret
मर्म:
कर्म
TypeNoun
Rootमर्मन् (प्रातिपदिक)
यत्when / since / that
यत्:
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईम्him (enclitic)
ईम्:
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात)
सुक्षत्रO well-protecting one / O good ruler
सुक्षत्र:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative)
Rootसु-क्षत्र (प्रातिपदिक)
प्रभृताbrought forth / produced
प्रभृता:
TypeAdjective/Participle
Rootप्र-भृ (धातु) → प्रभृत (कृदन्त)
मदस्यof exhilaration / of intoxication (soma-rapture)
मदस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
युयुत्सन्तम्wishing to fight / eager to battle
युयुत्सन्तम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeParticiple (desiderative present)
Rootयुध् (सम्प्रहारे) → युयुत्स (इच्छार्थक-देशिदेरिवेटिव) + शतृ
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तमसिin darkness
तमसि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
हर्म्येin the house / in the mansion
हर्म्ये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहर्म्य (प्रातिपदिक)
धाःput! / place!
धाः:
कर्तृ (आज्ञा)
TypeVerb
Rootधा (धारणे/स्थापने)