HomeRig VedaMandala 5Sukta 32Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 5.32

Rishi: Atri (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

त्यस्य चिन्महतो निर्मृगस्य वधर्जघान तविषीभिरिन्द्रः । य एक इदप्रतिर्मन्यमान आदस्मादन्यो अजनिष्ट तव्यान् ॥

त्यस्य॑ चिन्मह॒तो निर्मृ॒गस्य॒ वध॑र्जघान॒ तवि॑षीभि॒रिन्द्र॑: । य एक॒ इद॑प्र॒तिर्मन्य॑मान॒ आद॑स्माद॒न्यो अ॑जनिष्ट॒ तव्या॑न् ॥

tyásya cin maható nirmṛgásya vádhar jaghāna táviṣībhir índraḥ | yá éka íd apratír mányamāna ā́d asmā́d anyó ajaniṣṭa távyān ||

Indra with his impetuous powers struck down the slaying-force of that great ‘wild one’ that ranged free. For he who deemed himself alone and without rival—there arose from him (or after him) another, mightier in power.

त्यस्य॑ । चि॒त् । म॒ह॒तः । निः । मृ॒गस्य॑ । वधः॑ । ज॒घा॒न॒ । तवि॑षीभिः । इन्द्रः॑ । यः । एकः॑ । इत् । अ॒प्र॒तिः । मन्य॑मानः । आत् । अ॒स्मा॒त् । अ॒न्यः । अ॒ज॒नि॒ष्ट॒ । तव्या॑न् ॥त्यस्य । चित् । महतः । निः । मृगस्य । वधः । जघान । तविषीभिः । इन्द्रः । यः । एकः । इत् । अप्रतिः । मन्यमानः । आत् । अस्मात् । अन्यः । अजनिष्ट । तव्यान् ॥tyasya | cit | mahataḥ | niḥ | mṛgasya | vadhaḥ | jaghāna | taviṣībhiḥ | indraḥ | yaḥ | ekaḥ | it | apratiḥ | manyamānaḥ | āt | asmāt | anyaḥ | ajaniṣṭa | tavyān

तस्यof that (one)
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्indeed, even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
महतःof the great
महतः:
सम्बन्ध (Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
निर्मृगस्यof the ‘Nirmṛga’ (name/epithet of a foe/monster)
निर्मृगस्य:
सम्बन्ध (Genitive: whose slayer/weapon)
TypeNoun
Rootनिर्मृग (प्रातिपदिक; निḥ+मृग)
वधःthe slayer; the killing-blow/weapon
वधः:
कर्तृ (agent of ‘जघान’)
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
जघानslew, struck down
जघान:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
तविषीभिःwith (his) powers/forces
तविषीभिः:
करण
TypeNoun
Rootतविषी (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (agent of ‘जघान’)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (relative subject)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एकःalone, single
एकः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootएक (संख्या/विशेषण-प्रातिपदिक)
इत्just, indeed
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइद्/इत् (निपात; ‘इद्’ का रूप)
अप्रतिःwithout rival, unmatched
अप्रतिः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअ-प्रति (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
मन्यमानःthinking, deeming (himself)
मन्यमानः:
कर्तृ-विशेषण (यः के साथ)
TypeParticiple
Rootमन् (धातु) → मन्यमान (वर्तमान कृदन्त)
आत्from (that), thence
आत्:
अपादान-सूचक
TypeIndeclinable
Rootआत् (अव्यय; अपादानार्थक)
अस्मात्from this (one)
अस्मात्:
अपादान
TypePronoun
Rootअयम्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्यःanother
अन्यः:
कर्तृ (of ‘अजनिष्ट’)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
अजनिष्टwas born, arose
अजनिष्ट:
क्रिया
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
तव्यान्stronger, mightier
तव्यान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootतवस्/तवीयस् (तुलनात्मक-प्रातिपदिक; ‘strong’)