HomeRig VedaMandala 5Sukta 31Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 5.31

Rishi: Atri Bhauma (Ātreya) (traditional for RV 5.31)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 5.31; verse-length and cadence fit Indra Triṣṭubh style)

अनवस्ते रथमश्वाय तक्षन्त्वष्टा वज्रं पुरुहूत द्युमन्तम् । ब्रह्माण इन्द्रं महयन्तो अर्कैरवर्धयन्नहये हन्तवा उ ॥

अन॑वस्ते॒ रथ॒मश्वा॑य तक्ष॒न्त्वष्टा॒ वज्रं॑ पुरुहूत द्यु॒मन्त॑म् । ब्र॒ह्माण॒ इन्द्रं॑ म॒हय॑न्तो अ॒र्कैरव॑र्धय॒न्नह॑ये॒ हन्त॒वा उ॑ ॥

ánavaste rátham áśvāya takṣan tvaṣṭā vájraṃ puruhūta dyumántam | bráhmāṇa índraṃ maháyanto arkáir ávardhayann áhaye hántavā u ||

The Anavas shaped for you the chariot for the steed; Tvaṣṭṛ forged for you, O much-invoked, the radiant thunder-force. The seers, magnifying Indra with their hymns, increased his might so that he may slay the Serpent of obstruction.

अन॑वः । ते॒ । रथ॑म् । अश्वा॑य । त॒क्ष॒न् । त्वष्टा॑ । वज्र॑म् । पु॒रु॒ऽहू॒त॒ । द्यु॒ऽमन्त॑म् । ब्र॒ह्माणः॑ । इन्द्र॑म् । म॒हय॑न्तः । अ॒र्कैः । अव॑र्धयन् । अह॑ये । हन्त॒वै । ऊँ॒ इति॑ ॥अनवः । ते । रथम् । अश्वाय । तक्षन् । त्वष्टा । वज्रम् । पुरुहूत । द्युमन्तम् । ब्रह्माणः । इन्द्रम् । महयन्तः । अर्कैः । अवर्धयन् । अहये । हन्तवै । ऊँ इति ॥anavaḥ | te | ratham | aśvāya | takṣan | tvaṣṭā | vajram | puru-hūta | dyu-mantam | brahmāṇaḥ | indram | mahayantaḥ | arkaiḥ | avardhayan | ahaye | hantavai | oṃ iti

अनवस्तेO unharmed one, of you/thy
अनवस्ते:
सम्बोधन (address) + सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective + Pronoun
Rootअनवस्- (प्रातिपदिक; न-उपसर्गयुक्त) / ते (युष्मद्-सर्वनाम)
रथम्chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ-
अश्वायfor the horse
अश्वाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअश्व-
तक्षन्तुlet them fashion
तक्षन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootतक्ष् (तक्षति)
त्वष्टाTvaṣṭṛ (the divine artisan)
त्वष्टा:
कर्ता
TypeNoun (proper/deity)
Rootत्वष्टृ-
वज्रम्thunderbolt
वज्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवज्र-
पुरुहूतO much-invoked one
पुरुहूत:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootपुरुहूत-
द्युमन्तम्shining, radiant
द्युमन्तम्:
विशेषण (of वज्रम्)
TypeAdjective
Rootद्युमन्त्-
ब्रह्माणःthe sacred hymns / priestly formulations
ब्रह्माणः:
कर्ता
TypeNoun
Rootब्रह्मन्-
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun (deity)
Rootइन्द्र-
महयन्तःpraising, magnifying
महयन्तः:
कर्ता (with ब्रह्माणः)
TypeParticiple
Rootमह् (महयति) / महयन्त्- (वर्तमान कृदन्त)
अर्कैःwith hymns/songs
अर्कैः:
करण
TypeNoun
Rootअर्क-
अवर्धयन्they increased, strengthened
अवर्धयन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृध् (वर्धयति)
अहयेfor the serpent (Ahi)
अहये:
सम्प्रदान (purpose/target: ‘for/against the serpent’ in Vedic usage)
TypeNoun
Rootअहि-
हन्तवाto slay
हन्तवा:
प्रयोजन (purpose)
TypeVerbal noun (infinitive)
Rootहन् (हन्ति) + तुमुन्/तवन्-प्रत्यय (Vedic infinitive)
indeed, verily
:
सम्बन्ध/बलवर्धक (particle)
TypeIndeclinable
Root