HomeRig VedaMandala 5Sukta 30Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 5.30

Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable)

स्थिरं मनश्चकृषे जात इन्द्र वेषीदेको युधये भूयसश्चित् । अश्मानं चिच्छवसा दिद्युतो वि विदो गवामूर्वमुस्रियाणाम् ॥

स्थि॒रं मन॑श्चकृषे जा॒त इ॑न्द्र॒ वेषीदेको॑ यु॒धये॒ भूय॑सश्चित् । अश्मा॑नं चि॒च्छव॑सा दिद्युतो॒ वि वि॒दो गवा॑मू॒र्वमु॒स्रिया॑णाम् ॥

sthiráṁ mánaś cakṛṣe jātá índra véṣīd éko yudháye bhū́yasaś cit | áśmānaṁ cit śávasā didyutó ví vidó gávām ū́rvam usríyāṇām ||

You have made your mind steadfast from birth, O Indra; alone you are eager to battle even the many. With your flashing force you split even the stone and found the wide enclosure of the radiant cows (rays of knowledge).

स्थि॒रम् । मनः॑ । च॒कृ॒षे॒ । जा॒तः । इ॒न्द्र॒ । वेषि॑ । इत् । एकः॑ । यु॒धये॑ । भूय॑सः । चित् । अश्मा॑नम् । चि॒त् । शव॑सा । दि॒द्यु॒तः॒ । वि । वि॒दः । गवा॑म् । ऊ॒र्वम् । उ॒स्रिया॑णाम् ॥स्थिरम् । मनः । चकृषे । जातः । इन्द्र । वेषि । इत् । एकः । युधये । भूयसः । चित् । अश्मानम् । चित् । शवसा । दिद्युतः । वि । विदः । गवाम् । ऊर्वम् । उस्रियाणाम् ॥sthiram | manaḥ | cakṛṣe | jātaḥ | indra | veṣi | it | ekaḥ | yudhaye | bhūyasaḥ | cit | aśmānam | cit | śavasā | didyutaḥ | vi | vidaḥ | gavām | ūrvam | usriyāṇām

स्थिरम्firm, steady
स्थिरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक) < PIE *stey- (स्थिर/स्थाणु-भाव)
मनःmind
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक) < √मन् (to think)
चकार्षेyou have made/drawn (to firmness)
चकार्षे:
(क्रिया) — कर्तरि प्रयोगः; कर्म ‘मनः’
TypeVerb
Root√कृष् (कर्षति ‘to draw/drag; to make, to fashion’), परस्मैपद
जातःborn
जातः:
Kartā (इन्द्रः) — विशेषणरूपेण
TypeParticiple (Adjective) / Noun-like
Root√जन् → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
(सम्बोधन)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वेषिyou strive / you are eager (to act)
वेषि:
(क्रिया) — कर्ता ‘त्वम् (इन्द्रः)’
TypeVerb
Root√विष्/√वेṣ् (वेष्टने/प्रवेशने इत्यादि; RV-प्रयोगे ‘to be active/strive’), परस्मैपद
एकःalone, single
एकः:
Kartā (इन्द्रः) — विशेषणरूपेण
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
युधयेfor battle, to fight
युधये:
Sampradāna (प्रयोजन-दत्तिः) / प्रयोजनार्थ
TypeNoun (action-noun) / Infinitival dative
Root√युध् → युधि/युध् (युद्ध), ‘युधि’ इत्यस्य चतुर्थी
भूयसःof the greater (number/force)
भूयसः:
(सम्बन्ध) — ‘of the greater (host)’
TypeAdjective (comparative) used substantively
Rootभूयस् (प्रातिपदिक; ‘more, greater’)
चित्even, indeed
चित्:
(निरपेक्ष)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
अश्मानम्stone, rock
अश्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्मन् (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
(निरपेक्ष)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
शवसाwith might, by strength
शवसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक) < √शू/√श्वि (बल/वेग)
दिद्युतःflashing, lightning-like
दिद्युतः:
Kartā (इन्द्रः) — विशेषणरूपेण
TypeParticiple (Adjective)
Root√द्युत् → दिद्युत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘shining, flashing’)
विapart, forth
वि:
(क्रियाविशेषक)
TypePreverb / Indeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
विदःyou found/discovered
विदः:
(क्रिया) — कर्ता ‘त्वम् (इन्द्रः)’; कर्म ‘ऊर्वम्’
TypeVerb
Root√विद् (to find/know) — ‘विदः’ (2nd sg. injunctive/aorist-like RV form) or perfective past
गवाम्of the cows
गवाम्:
(सम्बन्ध) — ‘of cows’
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
ऊर्वम्udder
ऊर्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootऊर्व (प्रातिपदिक; ‘udder’)
उस्रियाणाम्of the ruddy cows (dawn-cows)
उस्रियाणाम्:
(सम्बन्ध) — ‘of the ruddy (cows)’
TypeNoun
Rootउस्रिया (प्रातिपदिक; ‘dawn-cow; ruddy cow’)