HomeRig VedaMandala 5Sukta 30Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 5.30

Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable)

अवाचचक्षं पदमस्य सस्वरुग्रं निधातुरन्वायमिच्छन् । अपृच्छमन्याँ उत ते म आहुरिन्द्रं नरो बुबुधाना अशेम ॥

अवा॑चचक्षं प॒दम॑स्य स॒स्वरु॒ग्रं नि॑धा॒तुरन्वा॑यमि॒च्छन् । अपृ॑च्छम॒न्याँ उ॒त ते म॑ आहु॒रिन्द्रं॒ नरो॑ बुबुधा॒ना अ॑शेम ॥

ávā́cacakṣaṁ pádām asya sásvar ugráṁ ni-dhātúr ánvā́yam icchán | ápṛccham anyā́ṁ uta te ma āhur índraṁ náro bubudhānā́ aśema ||

I looked down to perceive his track—seeking the onward coming of the fierce establisher. I questioned others; and they told me: ‘May we attain Indra,’ the awakened men declared.

अव॑ । अ॒च॒च॒क्ष॒म् । प॒दम् । अ॒स्य॒ । स॒स्वः । उ॒ग्रम् । नि॒ऽधा॒तुः । अनु॑ । आ॒य॒म् । इ॒च्छन् । अपृ॑च्छम् । अ॒न्यान् । उ॒त । ते । मे॒ । आ॒हुः॒ । इन्द्र॑म् । नरः॑ । बु॒बु॒धा॒नाः । अ॒शे॒म॒ ॥अव । अचचक्षम् । पदम् । अस्य । सस्वः । उग्रम् । निधातुः । अनु । आयम् । इच्छन् । अपृच्छम् । अन्यान् । उत । ते । मे । आहुः । इन्द्रम् । नरः । बुबुधानाः । अशेम ॥ava | acacakṣam | padam | asya | sasvaḥ | ugram | ni-dhātuḥ | anu | āyam | icchan | apṛccham | anyān | uta | te | me | āhuḥ | indram | naraḥ | bubudhānāḥ | aśema

अवdown, forth (preverb)
अव:
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग) अव-
towards, unto (preverb)
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) आ-
चचक्षम्I have seen / I beheld
चचक्षम्:
TypeVerb
Root√चक्ष् (चक्षँ दर्शने)
पदम्footstep; track; place
पदम्:
Karma
TypeNoun
Rootपद-
अस्यof him/this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सस्वरु॒ग्रम्having a resounding/whistling point; sharp-sounding
सस्वरु॒ग्रम्:
Karma (विशेषणम्)
TypeAdjective
Root(समास) स-स्वरु-ग्र- (प्रातिपदिक)
निधातुःof the placer/setter (one who sets down)
निधातुः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun (agent) / Kṛdanta
Root√धा (धाञ् धारणे) + नि- (उपसर्ग); कृत्: तृच्/तुः (agent-noun) → निधातृ-
अन्वायम्in sequence; along; accordingly
अन्वायम्:
TypeIndeclinable (adverbial) / Noun
Rootअनु-आ-√इ (इण् गतौ) → अन्वाय- (प्रातिपदिक) अथवा अव्ययभावः ‘अन्वायम्’
इच्छन्seeking, desiring
इच्छन्:
Kartā (to the seeking subject) / सहक्रिया
TypeVerb (participle)
Root√इष् (इषँ इच्छायाम्)
अपृच्छम्I asked
अपृच्छम्:
TypeVerb
Root√प्रच्छ् (प्रच्छँ ज्ञीप्सायाम्/प्रश्ने)
अन्यान्others
अन्यान्:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य-
उतand; also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
तेof you
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्)
मेto me; for me
मे:
Sampradāna (to me) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
आहुःthey said
आहुः:
TypeVerb
Root√अह् (अहँ वचने) / √ब्रू (पर्यायार्थे) — वैदिक ‘आहुः’
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma (of ‘आहुः’/‘बुबुधानाः’)
TypeNoun
Rootइन्द्र-
नरःmen
नरः:
Kartā
TypeNoun
Rootनर-
बुबुधानाःhaving awakened/realized; understanding
बुबुधानाः:
Kartā (apposition to नरः)
TypeVerb (participle)
Root√बुध् (बुधँ अवगमने)
अशेमmay I attain; may I reach
अशेम:
TypeVerb
Root√अश् (अशँ व्याप्तौ/प्रापणे) — वैदिक प्रयोगः