HomeRig VedaMandala 5Sukta 30Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 5.30

Rishi: Atri Bhauma (Ātreya)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm via metrical audit)

यदीं सोमा बभ्रुधूता अमन्दन्नरोरवीद्वृषभः सादनेषु । पुरंदरः पपिवाँ इन्द्रो अस्य पुनर्गवामददादुस्रियाणाम् ॥

यदीं॒ सोमा॑ ब॒भ्रुधू॑ता॒ अम॑न्द॒न्नरो॑रवीद्वृष॒भः साद॑नेषु । पु॒रं॒द॒रः प॑पि॒वाँ इन्द्रो॑ अस्य॒ पुन॒र्गवा॑मददादु॒स्रिया॑णाम् ॥

yád īṃ sómā babhrúdhūtā ámandann aroravīd vṛṣabháḥ sā́daneṣu | purandaráḥ papivā́n índro asya púnar gávām adadād usríyāṇām ||

When the Soma-forces, tawny and purified, made him glad, the Bull roared in the seats of the being. Indra, the breaker of the strongholds, having drunk, gave back again the radiant cows of the Dawn.

यत् । ई॒म् । सोमाः॑ । ब॒भ्रुऽधू॑ताः । अम॑न्दन् । अरो॑रवीत् । वृ॒ष॒भः । साद॑नेषु । पु॒र॒म्ऽद॒रः । प॒पि॒ऽवान् । इन्द्रः॑ । अ॒स्य॒ । पुनः॑ । गवा॑म् । अ॒द॒दा॒त् । उ॒स्रिया॑णाम् ॥यत् । ईम् । सोमाः । बभ्रुधूताः । अमन्दन् । अरोरवीत् । वृषभः । सादनेषु । पुरम्दरः । पपिवान् । इन्द्रः । अस्य । पुनः । गवाम् । अददात् । उस्रियाणाम् ॥yat | īm | somāḥ | babhru-dhūtāḥ | amandan | aroravīt | vṛṣabhaḥ | sādaneṣu | puram-daraḥ | papi-vān | indraḥ | asya | punaḥ | gavām | adadāt | usriyāṇām

यद्when/that which
यद्:
सम्बन्ध/उपपद (वाक्य-सम्बन्धक)‏
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
ईम्indeed, just
ईम्:
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात)‏
सोमाःSoma-juices
सोमाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)‏
बभ्रुधूताःbrown(-hued), well-shaken/strained
बभ्रुधूताः:
कर्तृ (सोमाः-कर्तृणां विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootबभ्रु-धूत (कृदन्त-प्रातिपदिक); धूत = √धू (धुनोति) क्त-प्रत्ययान्त; बभ्रु = विशेषण-पूर्वपद
अमन्दन्rejoiced, exhilarated
अमन्दन्:
क्रिया (कर्तृ = सोमाः)
TypeVerb
Root√मन्द् (मन्दते/मन्दति) — ‘to rejoice, be glad’
नरःmen
नरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)‏
अरवीत्roared, cried aloud
अरवीत्:
क्रिया (कर्तृ = वृषभः)
TypeVerb
Root√रु (रवति) / √रव् ‘to cry, roar’ (वैदिक रूप)‏
वृषभःthe bull (i.e., Indra)
वृषभः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)‏
सादनेषुin the seats/abodes (at the sessions)
सादनेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसादन (प्रातिपदिक)‏
पुरंदरःthe fort-destroyer
पुरंदरः:
कर्तृ
TypeNoun (epithet)
Rootपुरंदर (प्रातिपदिक; पुर् ‘fort’ + दर ‘splitter’)‏
पपिवान्having drunk
पपिवान्:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√पा (पिबति) क्त्वसुन्/क्विप्-प्रायः परिपूर्ण-भूतकृदन्तः ‘having drunk’ (वैदिक परिप्रयोगः)‏
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)‏
अस्यof him/this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)‏
पुनःagain, back
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)‏
गवाम्of the cows
गवाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)‏
अददात्gave, restored
अददात्:
क्रिया (कर्तृ = इन्द्रः)
TypeVerb
Root√दा (ददाति)‏
उस्रियाणाम्of the ruddy (dawn-)cows
उस्रियाणाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootउस्रिया (प्रातिपदिक; ‘dawn-cow’/‘ruddy cows’)‏