HomeRig VedaMandala 5Sukta 17Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 5.17

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (likely)

अस्य वासा उ अर्चिषा य आयुक्त तुजा गिरा । दिवो न यस्य रेतसा बृहच्छोचन्त्यर्चयः ॥

अ॒स्य वासा उ॑ अ॒र्चिषा॒ य आयु॑क्त तु॒जा गि॒रा । दि॒वो न यस्य॒ रेत॑सा बृ॒हच्छोच॑न्त्य॒र्चय॑: ॥

ásya vāsā́ u arcíṣā yá ā́yukta tujā́ girā́ | divó ná yásya rétasā bṛhác chócanty arcáyaḥ ||

His raiment is of flame; he is yoked by the driving word. And like the seed of heaven, his vast rays blaze forth—great illuminations kindled from the luminous essence.

अ॒स्य । वै । अ॒सौ । ऊँ॒ इति॑ । अ॒र्चिषा॑ । यः । अयु॑क्त । तु॒जा । गि॒रा । दि॒वः । न । यस्य॑ । रेत॑सा । बृ॒हत् । शोच॑न्ति । अ॒र्चयः॑ ॥अस्य । वै । असौ । ऊँ इति । अर्चिषा । यः । अयुक्त । तुजा । गिरा । दिवः । न । यस्य । रेतसा । बृहत् । शोचन्ति । अर्चयः ॥asya | vai | asau | oṃ iti | arciṣā | yaḥ | ayukta | tujā | girā | divaḥ | na | yasya | retasā | bṛhat | śocanti | arcayaḥ

अस्यof him / of this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य (षष्ठी एकवचन)
वासाgarments / coverings
वासा:
कर्तृ (of the following verbal idea ‘shine/are bright’ implied)
TypeNoun
Rootवस् (प्रातिपदिक: वासस्/वासः ‘वस्त्र/आवरण’) → वासा (Nom. pl.)
indeed / verily
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
अर्चिषाwith flame / with radiance
अर्चिषा:
करण
TypeNoun
Rootअर्चिस् (प्रातिपदिक) ‘ज्वाला/तेजस्’
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (संबन्ध-प्रातिपदिक) → यः
आयुक्तyoked / harnessed / joined
आयुक्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootयुज् (धातु) ‘योजने’ + आ- (उपसर्ग)
तुजाswift / impetuous
तुजा:
कर्म (qualifying the object ‘speech’)
TypeAdjective
Rootतुज्/तुञ्ज् (प्रातिपदिक: तुज ‘वेगवान्/प्रेरक/तीव्र’)
गिराspeech / hymn
गिरा:
कर्म
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक) ‘वाक्/स्तुति’
दिवःof heaven / of the sky
दिवः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक: द्यौ/दिव्) ‘द्युलोक/स्वर्ग’
like / as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (संबन्ध-प्रातिपदिक) → यस्य
रेतसाwith seed / with vital fluid
रेतसा:
करण
TypeNoun
Rootरेतस् (प्रातिपदिक) ‘वीर्य/बीज/रस’
बृहत्great
बृहत्:
विशेषण (of the subject ‘rays/flames’)
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक) ‘महान्’
शोचन्तिshine / blaze
शोचन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootशुच्/शोच् (धातु) ‘दीप्तौ/शोचने’
अर्चयःrays / flames
अर्चयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्चि (प्रातिपदिक: अर्चि/अर्चय ‘किरण/ज्वाला’)