HomeRig VedaMandala 5Sukta 15Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 5.15

Devata: Agni

अङ्होयुवस्तन्वस्तन्वते वि वयो महद्दुष्टरं पूर्व्याय । स संवतो नवजातस्तुतुर्यात्सिङ्हं न क्रुद्धमभितः परि ष्ठुः ॥

अ॒ङ्हो॒युव॑स्त॒न्व॑स्तन्वते॒ वि वयो॑ म॒हद्दु॒ष्टरं॑ पू॒र्व्याय॑ । स सं॒वतो॒ नव॑जातस्तुतुर्यात्सि॒ङ्हं न क्रु॒द्धम॒भित॒: परि॑ ष्ठुः ॥

aṅhoyúvas tanvàs tanvate ví váyo mahat dúṣṭaraṃ pū́rvyāya | sá saṃvató náva-jātas tuturyāt siṃháṃ ná kruddhám abhítaḥ párī sthuḥ ||

The young slayer of anguish extends his body; he spreads a vast strength, hard to cross, for the ancient work. Newly born through the cycles, he drives forward—like a lion in wrath, around whom the adversaries stand at a distance.

अं॒हः॒ऽयुवः॑ । त॒न्वः॑ । त॒न्व॒ते॒ । वि । वयः॑ । म॒हत् । दु॒स्तर॑म् । पू॒र्व्याय॑ । सः । स॒म्ऽवतः॑ । नव॑ऽजातः । तु॒तु॒र्या॒त् । सिं॒हम् । न । क्रु॒द्धम् । अ॒भितः॑ । परि॑ । स्थुः ॥अंहःयुवः । तन्वः । तन्वते । वि । वयः । महत् । दुस्तरम् । पूर्व्याय । सः । सम्वतः । नवजातः । तुतुर्यात् । सिंहम् । न । क्रुद्धम् । अभितः । परि । स्थुः ॥aṃhaḥ-yuvaḥ | tanvaḥ | tanvate | vi | vayaḥ | mahat | dustaram | pūrvyāya | saḥ | sam-vataḥ | nava-jātaḥ | tuturyāt | siṃham | na | kruddham | abhitaḥ | pari | sthuḥ

अङ्होयुवः(he) connected with/warding off distress (aṅhas)
अङ्होयुवः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootअङ्हो-यु (प्रातिपदिक; अङ्हस् + यु ‘युक्त/सम्बद्ध’)
तन्वःof the body / of the person
तन्वः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
तन्वतेstretches/extends (himself), spreads
तन्वते:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√तन् (तनूते)
विapart, forth, widely
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
वयःvital strength / vigor
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
महत्great
महत्:
विशेषण (कर्म-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
दुष्टरम्hard to overcome / difficult
दुष्टरम्:
विशेषण (कर्म-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootदुष्टर (दुर् + √तॄ/√तॄ? ‘to cross’; प्रातिपदिक)
पूर्व्यायfor the ancient one / for the primeval (Agni)
पूर्व्याय:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootपूर्व्य (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्ता
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
संवतॊof the year / of the season-cycle
संवतॊ:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसंवत्/संवत्सर (प्रातिपदिक)
नवजातःnewly born
नवजातः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootनव-जात (कृदन्त/समास; √जन् + क्त)
तुतुर्यात्should hasten/press on, should overcome
तुतुर्यात्:
कर्ता (क्रिया)
TypeVerb
Root√तुर्/√तॄ (वैदिक; desiderative/iterative nuance in context)
सिंहम्a lion
सिंहम्:
कर्म (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
like, as
:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
क्रुद्धम्angered
क्रुद्धम्:
विशेषण (उपमान-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (कृदन्त; √क्रुध् + क्त)
अभितःon all sides, around
अभितः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअभितः (अव्यय)
परिaround
परि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
ष्ठुःthey stand / stood
ष्ठुः:
कर्ता (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (वैदिक रूप; स्थुः)