HomeRig VedaMandala 4Sukta 57Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 4.57

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Kṣetrasya Pati (with cosmic supports: dyāvā, āpaḥ, oṣadhīḥ)
Chandas: Jagatī/Triṣṭubh possible; needs metric verification

मधुमतीरोषधीर्द्याव आपो मधुमन्नो भवत्वन्तरिक्षम् । क्षेत्रस्य पतिर्मधुमान्नो अस्त्वरिष्यन्तो अन्वेनं चरेम ॥

मधु॑मती॒रोष॑धी॒र्द्याव॒ आपो॒ मधु॑मन्नो भवत्व॒न्तरि॑क्षम् । क्षेत्र॑स्य॒ पति॒र्मधु॑मान्नो अ॒स्त्वरि॑ष्यन्तो॒ अन्वे॑नं चरेम ॥

mádhumatīroṣádhīr dyā́va ā́po mádhumanno bhavatv antárikṣam | kṣétrasya pátir mádhumā́n no astv áriṣyanto ánv enaṃ carema ||

Honeyed be the plants, honeyed the heavens and the waters; honeyed be for us the mid-world of life-breath. Honeyed be to us the Lord of the Field; unharmed, following his lead, may we move in his ordered domain.

मधु॑ऽमतीः । ओष॑धीः । द्यावः॑ । आपः॑ । मधु॑ऽमत् । नः॒ । भ॒व॒तु॒ । अ॒न्तरि॑क्षम् । क्षेत्र॑स्य । पतिः॑ । मधु॑ऽमान् । नः॒ । अ॒स्तु॒ । अरि॑ष्यन्तः॑ । अनु॑ । ए॒न॒म् । च॒रे॒म॒ ॥मधुमतीः । ओषधीः । द्यावः । आपः । मधुमत् । नः । भवतु । अन्तरिक्षम् । क्षेत्रस्य । पतिः । मधुमान् । नः । अस्तु । अरिष्यन्तः । अनु । एनम् । चरेम ॥madhu-matīḥ | oṣadhīḥ | dyāvaḥ | āpaḥ | madhu-mat | naḥ | bhavatu | antarikṣam | kṣetrasya | patiḥ | madhu-mān | naḥ | astu | ariṣyantaḥ | anu | enam | carema

मधुमतीःhoney-sweet, full of sweetness
मधुमतीः:
कर्तृ (भवतु-क्रियायाः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक) < मधु
ओषधीःplants, herbs
ओषधीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
द्यावःthe heavens (sky-worlds)
द्यावः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
आपःwaters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
मधुमत्sweet, honeyed
मधुमत्:
कर्तृ (भवतु-क्रियायाः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक) < मधु
नःfor us / our
नः:
सम्प्रदान/हित (अस्माकम्/अस्मभ्यं-अर्थे: ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
भवतुlet it be / may it become
भवतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
अन्तरिक्षम्the midspace, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
क्षेत्रस्यof the field
क्षेत्रस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
पतिःlord, master
पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
मधुमान्honeyed, sweet
मधुमान्:
कर्तृ (अस्तु-क्रियायाः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमधुमन्त् (प्रातिपदिक) < मधु
नःfor us / our
नः:
सम्प्रदान/हित (अस्माकम्/अस्मभ्यं-अर्थे: ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अस्तुlet it be
अस्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अरिष्यन्तःnot harming, uninjuring (harmlessly)
अरिष्यन्तः:
कर्तृ (चरेम-क्रियायाः)
TypeParticiple (Adjective)
Rootऋष्/अरिष् (धातु; वैदिक ‘to injure, harm’) → अरिष्यत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अनुafter, along
अनु:
उपपद/क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
एनम्him/it (this one)
एनम्:
कर्म
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम; वैदिक एन-प्रत्यय-रूप)
चरेमmay we move/walk, may we follow
चरेम:
क्रिया
TypeVerb
Rootचर् (धातु)