HomeRig VedaMandala 4Sukta 50Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 4.50

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional)
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Tr̥ṣṭubh (likely; confirmable from full hymn prosody)

बृहस्पतिः प्रथमं जायमानो महो ज्योतिषः परमे व्योमन् । सप्तास्यस्तुविजातो रवेण वि सप्तरश्मिरधमत्तमांसि ॥

बृह॒स्पति॑: प्रथ॒मं जाय॑मानो म॒हो ज्योति॑षः पर॒मे व्यो॑मन् । स॒प्तास्य॑स्तुविजा॒तो रवे॑ण॒ वि स॒प्तर॑श्मिरधम॒त्तमां॑सि ॥

bṛ́haspátiḥ prathamáṁ jā́yamāno mahó jyótiṣaḥ paramé vyòman | saptā́syas tuvijā́to ráveṇa ví saptáraśmir adhamat tamā́ṃsi ||

Bṛhaspati, being born first, in the highest heaven of the great Light—seven-mouthed, mightily born—by his cry, seven-rayed, he drove apart the darknesses.

बृह॒स्पतिः॑ । प्र॒थ॒मम् । जाय॑मानः । म॒हः । ज्योति॑षः । प॒र॒मे । विऽओ॑मन् । स॒प्तऽआ॑स्यः । तु॒वि॒ऽजा॒तः । रवे॑ण । वि । स॒प्तऽर॑श्मिः । अ॒ध॒म॒त् । तमां॑सि ॥बृहस्पतिः । प्रथमम् । जायमानः । महः । ज्योतिषः । परमे । विओमन् । सप्तआस्यः । तुविजातः । रवेण । वि । सप्तरश्मिः । अधमत् । तमांसि ॥bṛhaspatiḥ | prathamam | jāyamānaḥ | mahaḥ | jyotiṣaḥ | parame | vi-oman | sapta-āsyaḥ | tuvi-jātaḥ | raveṇa | vi | sapta-raśmiḥ | adhamat | tamāṃsi

बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootबृहस्पति- (प्रातिपदिक)
प्रथमम्first(ly)
प्रथमम्:
कर्म (क्रियाविशेषण-रूपेण)
TypeAdjective/Adverbial accusative
Rootप्रथम- (प्रातिपदिक)
जायमानःbeing born, coming into being
जायमानः:
कर्तृ (बृहस्पतेः विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√जन् (जायते) + शानच् (वर्तमान कृदन्त)
महतःof great
महतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootमहत्- (प्रातिपदिक)
ज्योतिषःof light, of radiance
ज्योतिषः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootज्योतिस्- (प्रातिपदिक)
परमेin the highest
परमे:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootपरम- (प्रातिपदिक)
व्योमन्in the sky, in the highest heaven
व्योमन्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootव्योमन्- (प्रातिपदिक)
सप्तास्यःseven-mouthed
सप्तास्यः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (compound)
Rootसप्त- + आस्य- (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समासः)
तुविजातःmuch-born, of manifold birth
तुविजातः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle (compound)
Rootतुवि- (बहु) + जात- (√जन्, क्त)
रवेणwith a roar, by (his) sound
रवेण:
करण
TypeNoun
Rootरव- (प्रातिपदिक)
विapart, asunder, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
सप्त-रश्मिःseven-rayed
सप्त-रश्मिः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (compound)
Rootसप्त- + रश्मि- (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि-समासः)
अधमत्he blew away, he drove off
अधमत्:
कर्तृ-क्रिया (कर्तृ = बृहस्पतिः)
TypeVerb
Root√धम् (धमति)
तमांसिdarknesses
तमांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootतमस्- (प्रातिपदिक)