Mantra 4
Sukta 4.49
Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional)
Devata: Indra-Bṛhaspati (dual)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (likely; confirmable from full hymn prosody)
Samhita Patha (Devanagari)
अस्मे इन्द्राबृहस्पती रयिं धत्तं शतग्विनम् । अश्वावन्तं सहस्रिणम् ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒स्मे इ॑न्द्राबृहस्पती र॒यिं ध॑त्तं शत॒ग्विन॑म् । अश्वा॑वन्तं सह॒स्रिण॑म् ॥
Transliteration
a॒smé indrābṛhaspatī rayíṁ dhattaṁ śatagvínam | áśvāvantaṁ sahasríṇam ||
Translation
In us, O Indra and Bṛhaspati, place the plenitude of being—abounding in a hundred impulses of increase, rich in the steeds of dynamic energies, thousandfold in its wideness.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒स्मे इति॑ । इ॒न्द्रा॒बृ॒ह॒स्प॒ती॒ इति॑ । र॒यिम् । ध॒त्त॒म् । श॒त॒ऽग्विन॑म् । अश्व॑ऽवन्तम् । स॒ह॒स्रिण॑म् ॥अस्मे इति । इन्द्राबृहस्पती इति । रयिम् । धत्तम् । शतग्विनम् । अश्ववन्तम् । सहस्रिणम् ॥asme iti | indrābṛhaspatī iti | rayim | dhattam | śata-gvinam | aśva-vantam | sahasriṇam
Word by Word
अस्मेfor us / among us
अस्मे:
अधिकारण (स्थान/संबन्ध-आधारः; ‘हमारे लिए/हमारे बीच’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्राO Indra
इन्द्रा:
सम्बोधन (addressed deity)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
बृहस्पतीO Bṛhaspati
बृहस्पती:
सम्बोधन (addressed deity)
TypeNoun (proper)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
रयिम्wealth, riches
रयिम्:
कर्म (that which is to be placed/granted)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
धत्तम्bestow (you two), place
धत्तम्:
क्रिया (आज्ञार्थक क्रिया: ‘bestow/put’)
TypeVerb
Rootधा (धातु) ‘to place, bestow’
शतग्विनम्rich in hundreds (of cattle), hundred-fold
शतग्विनम्:
कर्म (विशेषणरूपेण कर्मणि)
TypeAdjective
Rootशतग्विन् (प्रातिपदिक; ‘having a hundred cows/possessing hundreds’)
अश्वावन्तम्having horses
अश्वावन्तम्:
कर्म (विशेषणरूपेण कर्मणि)
TypeAdjective
Rootअश्वावत् (प्रातिपदिक; ‘possessing horses’)
सहस्रिणम्thousand-fold / possessing a thousand
सहस्रिणम्:
कर्म (विशेषणरूपेण कर्मणि)
TypeAdjective
Rootसहस्रिन् (प्रातिपदिक; ‘having a thousand’)