Mantra 2
Sukta 4.46
Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional attribution for Maṇḍala 4)
Devata: Vāyu (with Indra as associated power)
Chandas: Gāyatrī (probable; verify in critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
शतेना नो अभिष्टिभिर्नियुत्वाँ इन्द्रसारथिः । वायो सुतस्य तृम्पतम् ॥
Samhita Patha (IAST)
श॒तेना॑ नो अ॒भिष्टि॑भिर्नि॒युत्वाँ॒ इन्द्र॑सारथिः । वायो॑ सु॒तस्य॑ तृम्पतम् ॥
Transliteration
śaténa no abhíṣṭibhir niyútvān índra-sārathiḥ | vā́yo sutásya tṛ́mpatam ||
Translation
With a hundred helps for us, O Vāyu—yoked with your teams and with Indra as your charioteer—be filled with the pressed Soma. Let the life-force be satisfied by delight, so it may drive the energies in the right direction.
Padapatha (Word Analysis)
श॒तेन॑ । नः॒ । अ॒भिष्टि॑ऽभिः । नि॒युत्वा॑न् । इन्द्र॑ऽसारथिः । वायो॒ इति॑ । सु॒तस्य॑ । तृ॒म्प॒त॒म् ॥शतेन । नः । अभिष्टिभिः । नियुत्वान् । इन्द्रसारथिः । वायो इति । सुतस्य । तृम्पतम् ॥śatena | naḥ | abhiṣṭi-bhiḥ | niyutvān | indra-sārathiḥ | vāyo iti | sutasya | tṛmpatam
Word by Word
श॒तेन॑with a hundred
श॒तेन॑:
करण
TypeNoun (numeral)
Rootशत (प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (possessive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अ॒भिष्टि॑भिःwith aids/helps
अ॒भिष्टि॑भिः:
करण
TypeNoun
Rootअभिष्टि (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)
नि॒युत्वान्having a team (of yoked steeds)
नि॒युत्वान्:
कर्तृ (as qualifier of the subject)
TypeAdjective
Rootनियुत्वन्त् (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘having niyuts/teams’)
इन्द्र॑सारथिःIndra’s charioteer (i.e., Vāyu)
इन्द्र॑सारथिः:
कर्तृ
TypeNoun (compound epithet)
Rootइन्द्र-सारथि (समास; प्रातिपदिक)
वायो॑O Vāyu
वायो॑:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootवायु (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)
सु॒तस्य॑of the pressed (Soma)
सु॒तस्य॑:
सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective (PPP used substantively)
Rootसुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सु ‘to press’ > ‘pressed’ soma)
तृम्पतम्be satisfied / take your fill
तृम्पतम्:
क्रिया (addressed to Vāyu; implied कर्म = सोम)
TypeVerb
Root√तृप् (तृप्/तृम्प्) ‘to satisfy, gladden’