HomeRig VedaMandala 4Sukta 43Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 4.43

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (probable)

उरु वां रथः परि नक्षति द्यामा यत्समुद्रादभि वर्तते वाम् । मध्वा माध्वी मधु वां प्रुषायन्यत्सीं वां पृक्षो भुरजन्त पक्वाः ॥

उ॒रु वां॒ रथ॒: परि॑ नक्षति॒ द्यामा यत्स॑मु॒द्राद॒भि वर्त॑ते वाम् । मध्वा॑ माध्वी॒ मधु॑ वां प्रुषाय॒न्यत्सीं॑ वां॒ पृक्षो॑ भु॒रज॑न्त प॒क्वाः ॥

urú vāṃ ráthaḥ pári nakṣati dyā́m ā́ yát samudrā́d abhí vártate vām | madhvā́ mādhvī́ mádhu vāṃ pruṣāyán yát sīm vāṃ pṛ́kṣo bhurájanta pakvā́ḥ ||

Wide is your chariot as it ranges around the heaven, when it turns toward you from the ocean of being. With honey—honeyed sweetness—your delight rains down, when the ripe nourishments are poured out for you in abundance.

उ॒रु । वा॒म् । रथः॑ । परि॑ । न॒क्ष॒ति॒ । द्याम् । आ । यत् । स॒मु॒द्रात् । अ॒भि । वर॑ते । वा॒म् । मध्वा॑ । मा॒ध्वी॒ इति॑ । मधु॑ । वा॒म् । प्र॒ुषा॒य॒न् । यत् । सी॒म् । वा॒म् । पृक्षः॑ । भु॒रज॑न्त । प॒क्वाः ॥उरु । वाम् । रथः । परि । नक्षति । द्याम् । आ । यत् । समुद्रात् । अभि । वरते । वाम् । मध्वा । माध्वी इति । मधु । वाम् । प्रुषायन् । यत् । सीम् । वाम् । पृक्षः । भुरजन्त । पक्वाः ॥uru | vām | rathaḥ | pari | nakṣati | dyām | ā | yat | samudrāt | abhi | varate | vām | madhvā | mādhvī iti | madhu | vām | pruṣāyan | yat | sīm | vām | pṛkṣaḥ | bhurajanta | pakvaaḥ

उरुbroad, wide
उरु:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य/विषयस्य)
TypeAdjective
Rootउरु- (प्रातिपदिक)
वाम्of you two / you two
वाम्:
सम्बन्ध/सम्प्रदान (to/for you two) अथवा कर्म (you two)
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम)
रथःchariot
रथः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरथ- (प्रातिपदिक)
परिaround, all around
परि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
नक्षतिreaches, attains
नक्षति:
क्रिया
TypeVerb
Rootनक्ष् (धातु; ‘to reach, attain’)
द्याम्the heaven, sky
द्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव्- (प्रातिपदिक)
towards, unto
:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
यत्when; that which
यत्:
सम्बन्ध (relative: ‘when/that which’)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम)
समुद्रात्from the ocean
समुद्रात्:
अपादान
TypeNoun
Rootसमुद्र- (प्रातिपदिक)
अभिtowards, against, upon
अभि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
वर्ततेturns, rolls, proceeds
वर्तते:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृत् (धातु; ‘to turn, roll, proceed’)
वाम्of you two / for you two
वाम्:
सम्बन्ध/सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम)
मध्वाwith honey/sweetness
मध्वा:
करण
TypeNoun
Rootमधु- (प्रातिपदिक)
माध्वीhoney-sweet
माध्वी:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootमाध्वी- (प्रातिपदिक; ‘honeyed, sweet’)
मधुhoney, sweetness
मधु:
कर्म/विषय
TypeNoun
Rootमधु- (प्रातिपदिक)
वाम्of you two / for you two
वाम्:
सम्बन्ध/सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम)
प्रुषायन्sprinkling, showering
प्रुषायन्:
कर्तृ (सहायक-क्रिया)
TypeVerb (participle)
Rootप्रुष् (धातु; ‘to sprinkle, besprinkle’)
यत्when; that which
यत्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम)
सीम्indeed, just
सीम्:
निपात (भावप्रकाशक)
TypeIndeclinable
Rootसीम् (निपात/अव्यय; एन्क्लिटिक)
वाम्you two
वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम)
पृक्षःrefreshing mixtures/draughts
पृक्षः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपृक्ष- (प्रातिपदिक; ‘sprinkling/refreshing draught/mixture’)
भुरजन्तthey roasted, they baked
भुरजन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootभुरज् (धातु; ‘to roast, parch, bake’)
पक्वाःcooked, ripened
पक्वाः:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective (PPP)
Rootपक्व- (कृदन्त; √पच् ‘to cook, ripen’)