HomeRig VedaMandala 4Sukta 42Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 4.42

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra (with Varuṇa as the addressed recipient of proclamation)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

विदुष्टे विश्वा भुवनानि तस्य ता प्र ब्रवीषि वरुणाय वेधः । त्वं वृत्राणि शृण्विषे जघन्वान्त्वं वृताँ अरिणा इन्द्र सिन्धून् ॥

वि॒दुष्टे॒ विश्वा॒ भुव॑नानि॒ तस्य॒ ता प्र ब्र॑वीषि॒ वरु॑णाय वेधः । त्वं वृ॒त्राणि॑ शृण्विषे जघ॒न्वान्त्वं वृ॒ताँ अ॑रिणा इन्द्र॒ सिन्धू॑न् ॥

vidúṣ te víśvā bhúvanāni tásya tā́ prá bravīṣi váruṇāya vedhaḥ | tváṃ vṛtrā́ṇi śṛṇviṣe jaghánvān tváṃ vṛtā́ṃ ariṇā índra síndhūn ||

All beings know that of you; therefore, O wise one, you proclaim it forth to Varuṇa. You, Indra, the slayer, shatter the Vṛtras; you set free the pent-up rivers.

वि॒दुः । ते॒ । विश्वा॑ । भुव॑नानि । तस्य॑ । ता । प्र । ब्र॒वी॒षि॒ । वरु॑णाय । वे॒धः॒ । त्वम् । वृ॒त्राणि॑ । शृ॒ण्वि॒षे॒ । ज॒घ॒न्वान् । त्वम् । वृ॒ताम् । अ॒रि॒णाः॒ । इ॒न्द्र॒ । सिन्धू॑न् ॥विदुः । ते । विश्वा । भुवनानि । तस्य । ता । प्र । ब्रवीषि । वरुणाय । वेधः । त्वम् । वृत्राणि । शृण्विषे । जघन्वान् । त्वम् । वृताम् । अरिणाः । इन्द्र । सिन्धून् ॥viduḥ | te | viśvā | bhuvanāni | tasya | tā | pra | bravīṣi | varuṇāya | vedhaḥ | tvam | vṛtrāṇi | śṛṇviṣe | jaghanvān | tvam | vṛtām | ariṇāḥ | indra | sindhūn

विदुष्knowing, wise
विदुष्:
Kartā (अन्तर्निहितः—‘हे विद्वन्’/‘विदुष्’ इति सम्बोधन-विशेषणम्)
TypeAdjective (participial)
Rootविद् (√विद् ‘जान’)
तेof you, your
ते:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
विश्वाall
विश्वा:
Karma (भुवनानि इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवनानिworlds, beings, realms
भुवनानि:
Kartā (विदुष् ते विश्वा भुवनानि—‘all worlds are knowing to you’ इत्यर्थे विषय/कर्तृ-स्थाने)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; √भू)
तस्यof him/that
तस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
ताःthose
ताः:
Karma (ब्रू धातोः कर्म—‘those (things)’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
प्रforth, forward
प्र:
— (क्रियाविशेषण/उपसर्गः)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
ब्रवीषिyou speak, you declare
ब्रवीषि:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (√ब्रू ‘वद्’)
वरुणायto Varuṇa
वरुणाय:
Sampradāna (यस्यै/यस्मै कथ्यते)
TypeNoun (proper)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
वेधःO wise one, O seer
वेधः:
Sambodhana (सम्बोधनम्)
TypeNoun (epithet)
Rootवेधस् (प्रातिपदिक; √विध्/√वेध् ‘विधा/ज्ञा’)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वृत्राणिVṛtras, obstacles/enemies
वृत्राणि:
Karma (शृण्विषे इत्यस्य कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
शृण्विषेyou hear, you listen to
शृण्विषे:
Kriyā
TypeVerb
Rootश्रु (√श्रु ‘श्रवण’)
जघन्वान्having slain, slayer
जघन्वान्:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृ-सम्बन्धः)
TypeAdjective (participial)
Rootहन् (√हन् ‘वध’)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वृतान्the enclosed/held-back (ones), obstructers
वृतान्:
Karma (अरिणाः इत्यस्य कर्म)
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootवृत (प्रातिपदिक; √वृ ‘आवरण/वरण’)
अरिणाःyou set in motion/you drove away/you removed
अरिणाः:
Kriyā
TypeVerb
Rootऋ (√ऋ ‘गच्छ/प्राप्’ with preverb आ-; वेदिक रूप ‘अरिणा’ = ‘आरणयः/आरणाः’)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सिन्धून्rivers, streams
सिन्धून्:
Karma (अरिणाः इत्यस्य कर्म; ‘सिन्धून्’—नदीन्/प्रवाहान्)
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)