HomeRig VedaMandala 4Sukta 42Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 4.42

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Varuṇa (self-assertion of supremacy; energized by Soma and hymns)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अहं ता विश्वा चकरं नकिर्मा दैव्यं सहो वरते अप्रतीतम् । यन्मा सोमासो ममदन्यदुक्थोभे भयेते रजसी अपारे ॥

अ॒हं ता विश्वा॑ चकरं॒ नकि॑र्मा॒ दैव्यं॒ सहो॑ वरते॒ अप्र॑तीतम् । यन्मा॒ सोमा॑सो म॒मद॒न्यदु॒क्थोभे भ॑येते॒ रज॑सी अपा॒रे ॥

aháṃ tā́ víśvā cakaraṃ nákir mā daívyam sáho varate áprati-itam | yán mā sómāso mamádan yád ukthā́ ubhé bhayete rájasī apāré ||

I have done all those works; no divine power can choose a might beyond me, unsurpassed. When the Soma-streams exhilarate me, when the hymns uplift me, then both the wide realms tremble in the farthest reaches.

अ॒हम् । ता । विश्वा॑ । च॒क॒र॒म् । नकिः॑ । मा॒ । दैव्य॑म् । सहः॑ । व॒र॒ते॒ । अप्र॑तिऽइतम् । यत् । मा॒ । सोमा॑सः । म॒मद॑न् । यत् । उ॒क्था । उ॒भे इति॑ । भ॒ये॒ते॒ इति॑ । रज॑सी॒ इति॑ । अ॒पा॒रे इति॑ ॥अहम् । ता । विश्वा । चकरम् । नकिः । मा । दैव्यम् । सहः । वरते । अप्रतिइतम् । यत् । मा । सोमासः । ममदन् । यत् । उक्था । उभे इति । भयेते इति । रजसी इति । अपारे इति ॥aham | tā | viśvā | cakaram | nakiḥ | mā | daivyam | sahaḥ | varate | aprati-itam | yat | mā | somāsaḥ | mamadan | yat | ukthā | ubhe iti | bhayeteiti | rajasī iti | apāre iti

अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ताthose; them
ता:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वाall
विश्वा:
कर्म
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
चकरम्I have done; I made
चकरम्:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
नकिःno one; none
नकिः:
TypeIndeclinable
Rootनकिस्/नकिः (अव्यय/निपात)
माme
मा:
कर्म
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दैव्यम्divine
दैव्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootदैव्य (प्रातिपदिक; देव-सम्बन्धि)
सहःmight; power
सहः:
कर्म
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
वरतेchooses; selects
वरते:
TypeVerb
Rootवृ (धातु; ‘वृणोति/वृणुते’)
अप्रतीतम्unopposed; not resisted
अप्रतीतम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअ-प्रतीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्रति+इ/इति ‘प्रती’ → ‘प्रतीत’)
यत्when; because
यत्:
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
माme
मा:
कर्म
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमासःSoma-drops; Soma-juices
सोमासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
ममदन्they exhilarated; made (me) rejoice
ममदन्:
TypeVerb
Rootमद् (धातु; ‘मदति’)
अन्यत्another
अन्यत्:
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
उक्थःhymn; praise-song
उक्थः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक)
उभेboth
उभे:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
भयेते(they) fear
भयेते:
TypeVerb
Rootभी (धातु; ‘बिभेति/भयते’)
रजसीthe two realms (heaven and earth); the two spaces
रजसी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
अपारेin the boundless; in the limitless expanse
अपारे:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootअ-पार (प्रातिपदिक)