HomeRig VedaMandala 4Sukta 41Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 4.41

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra-Varuṇa (dual)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

इन्द्रा युवं वरुणा दिद्युमस्मिन्नोजिष्ठमुग्रा नि वधिष्टं वज्रम् । यो नो दुरेवो वृकतिर्दभीतिस्तस्मिन्मिमाथामभिभूत्योजः ॥

इन्द्रा॑ यु॒वं व॑रुणा दि॒द्युम॑स्मि॒न्नोजि॑ष्ठमुग्रा॒ नि व॑धिष्टं॒ वज्र॑म् । यो नो॑ दु॒रेवो॑ वृ॒कति॑र्द॒भीति॒स्तस्मि॑न्मिमाथाम॒भिभू॒त्योज॑: ॥

índrā yuváṃ varuṇā didyúm asmín ójiṣṭham ugrā ní vadhiṣṭaṃ vájram | yó no duḥ-évō vṛ́katiḥ dabhītís tásmin mimāthām abhi-bhū́ty ójaḥ ||

Indra and Varuṇa, you two mighty ones, set down in this being the most forceful, flashing thunderbolt; whatever is our ill-will, the wolfing tear, the deceiving fear—upon that crush it, with a conquering strength.

इन्द्रा॑ । यु॒वम् । व॒रु॒णा॒ । दि॒द्युम् । अ॒स्मि॒न् । ओजि॑ष्ठम् । उ॒ग्रा॒ । नि । व॒धि॒ष्ट॒म् । वज्र॑म् । यः । नः॒ । दुः॒ऽएवः॑ । वृ॒कतिः॑ । द॒भीतिः॑ । तस्मि॑न् । मि॒मा॒था॒म् । अ॒भिऽभू॑ति । ओजः॑ ॥इन्द्रा । युवम् । वरुणा । दिद्युम् । अस्मिन् । ओजिष्ठम् । उग्रा । नि । वधिष्टम् । वज्रम् । यः । नः । दुःएवः । वृकतिः । दभीतिः । तस्मिन् । मिमाथाम् । अभिभूति । ओजः ॥indrā | yuvam | varuṇā | didyum | asmin | ojiṣṭham | ugrā | ni | vadhiṣṭam | vajram | yaḥ | naḥ | duḥ-evaḥ | vṛkatiḥ | dabhītiḥ | tasmin | mimāthām | abhi-bhūti | ojaḥ

इन्द्राO Indra (addressed together with another)
इन्द्रा:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
युवम्you two
युवम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वरुणाO Varuṇa (addressed together with Indra)
वरुणा:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
दिद्युम्a lightning(-like) flash / brilliance
दिद्युम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदिद्यु (प्रातिपदिक)
अस्मिन्in this (one/this place/this matter)
अस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ओजिष्ठम्the strongest / most powerful
ओजिष्ठम्:
विशेषण (कर्मणः)
TypeAdjective
Rootओजस् (प्रातिपदिक) → ओजिष्ठ (superlative)
उग्राO you two fierce ones
उग्रा:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
निdown, forth (as preverb)
नि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb)
Rootनि (उपसर्ग)
वधिष्टम्you two struck down / smote
वधिष्टम्:
क्रिया (कर्तृ=युवम्)
TypeVerb
Rootवध् (धातु) / वधि- (aorist stem)
वज्रम्the thunderbolt
वज्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दुरेवःill-disposed, hostile
दुरेवः:
विशेषण (कर्तुः)
TypeAdjective/Noun
Rootदुरेव (प्रातिपदिक; दु: + एव)
वृकतिःwolfish attack / tearing (as by a wolf)
वृकतिः:
कर्तृ (समुच्चित)
TypeNoun
Rootवृकति (प्रातिपदिक)
दभीतिःharm, injury, deception
दभीतिः:
कर्तृ (समुच्चित)
TypeNoun
Rootदभीति (प्रातिपदिक; from √दभ्/दम्भ् ‘to harm, deceive’)
तस्मिन्in/against that (one)
तस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मिमाथाम्you two have crushed / churned
मिमाथाम्:
क्रिया (कर्तृ=युवम्)
TypeVerb
Root√मथ् (धातु) ‘to churn, crush, agitate’
अभिभूत्योजःoverpowering might / victorious strength
अभिभूत्योजः:
कर्म (क्रियायाः)
TypeNoun (compound)
Rootअभिभूति-ओजस् (समास; अभि-√भू ‘overpower’ + ओजस् ‘might’)