HomeRig VedaMandala 4Sukta 38Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 4.38

Rishi: Dadhikrāvan (hymnic subject) / Maṇḍala 4 collection
Devata: Dadhikrā (swift victor, community-advancing power)
Chandas: Triṣṭubh

उत स्मास्य पनयन्ति जना जूतिं कृष्टिप्रो अभिभूतिमाशोः । उतैनमाहुः समिथे वियन्तः परा दधिक्रा असरत्सहस्रैः ॥

उ॒त स्मा॑स्य पनयन्ति॒ जना॑ जू॒तिं कृ॑ष्टि॒प्रो अ॒भिभू॑तिमा॒शोः । उ॒तैन॑माहुः समि॒थे वि॒यन्त॒: परा॑ दधि॒क्रा अ॑सरत्स॒हस्रै॑: ॥

utá smā́sya panayanti jánā jūtíṃ kṛṣṭipró abhíbhūtim āśóḥ | utáinaṃ āhuḥ samíthe víyantaḥ parā́ dadhikrā́ ásarat sahásraiḥ ||

And the people celebrate his rush, the swift one’s overpowering victory that carries the communities forward. And they say of him, as he ranges in the battle: ‘Dadhikrā has sped beyond by thousands.’

उ॒त । स्म॒ । अ॒स्य॒ । प॒न॒य॒न्ति॒ । जनाः॑ । जू॒तिम् । कृ॒ष्टि॒ऽप्रः । अ॒भिऽभू॑तिम् । आ॒शोः । उ॒त । ए॒न॒म् । आ॒हुः॒ । स॒म्ऽइ॒थे । वि॒ऽयन्तः॑ । परा॑ । द॒धि॒ऽक्राः । अ॒स॒र॒त् । स॒हस्रैः॑ ॥उत । स्म । अस्य । पनयन्ति । जनाः । जूतिम् । कृष्टिप्रः । अभिभूतिम् । आशोः । उत । एनम् । आहुः । सम्इथे । वियन्तः । परा । दधिक्राः । असरत् । सहस्रैः ॥uta | sma | asya | panayanti | janāḥ | jūtim | kṛṣṭi-praḥ | abhi-bhūtim | āśoḥ | uta | enam | āhuḥ | sam-ithe | vi-yantaḥ | parā | dadhi-krāḥ | asarat | sahasraiḥ

उतand, also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
स्मindeed, just
स्म:
TypeIndeclinable
Rootस्म
अस्यof him/this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (अस्- pronominal stem)
पनयन्तिthey admire/praise
पनयन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootपन्/पण् (पनयति)
जनाःpeople
जनाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
जूतिम्speed, swiftness
जूतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजूति (प्रातिपदिक)
कृष्टिप्रःforwarding/leading the peoples (tribes)
कृष्टिप्रः:
विशेषण (of implied subject: दधिक्राः/आशुः)
TypeAdjective
Rootकृष्टि + प्र (समास; प्र- as agentive/possessive element)
अभिभूतिम्overpowering might, conquest
अभिभूतिम्:
कर्म (with panayanti/āhuḥ: object of acclaim)
TypeNoun
Rootअभि-भूति (प्रातिपदिक)
आशोःof the swift one
आशोः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeAdjective (used substantively)
Rootआशु (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
एनम्him
एनम्:
कर्म
TypePronoun
Rootएतद्/इदम् (enad-pronoun)
आहुःthey call/say
आहुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootअह् (ब्रू-अर्थे; आह)
समिथेin the battle
समिथे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसमिथ (प्रातिपदिक)
वियन्तःstriving, contending
वियन्तः:
कर्तृ (of āhuḥ)
TypeParticiple
Rootवि-यत् (यत् ‘to strive/contend’, with वि-; present participle)
पराforth, away
परा:
TypeIndeclinable
Rootपरा
दधिक्राःDadhikrā (the swift steed/deity)
दधिक्राः:
कर्तृ
TypeNoun (proper name)
Rootदधि-क्रा (proper name; prātipadika)
असरत्sped, ran
असरत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृ (सरति)
सहस्रैःwith thousands (i.e., by thousands)
सहस्रैः:
करण
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)