HomeRig VedaMandala 4Sukta 36Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 4.36

Rishi: Rbhus cycle poet
Devata: Rbhus (including Śruṣṭī, Vāja, Vibhu as named powers)
Chandas: Trishtubh (probable)

एकं वि चक्र चमसं चतुर्वयं निश्चर्मणो गामरिणीत धीतिभिः । अथा देवेष्वमृतत्वमानश श्रुष्टी वाजा ऋभवस्तद्व उक्थ्यम् ॥

एकं॒ वि च॑क्र चम॒सं चतु॑र्वयं॒ निश्चर्म॑णो॒ गाम॑रिणीत धी॒तिभि॑: । अथा॑ दे॒वेष्व॑मृत॒त्वमा॑नश श्रु॒ष्टी वा॑जा ऋभव॒स्तद्व॑ उ॒क्थ्य॑म् ॥

ékaṃ ví cakra camasáṃ catúrvayaṃ níś carmaṇó gā́m ariṇīta dhītíbhíḥ | áthā devéṣv amṛtatvám ānaśa śruśṭī́ vājā ṛbhavas tád va ukthyàm ||

You made the one cup into four; and from hide you brought forth the Cow by your thought-forces. Then you attained immortality among the gods. O Śruṣṭī, Vāja, and Rbhus—this is your hymn-worthy deed.

एक॒म् । वि । च॒क्र॒ । च॒म॒सम् । चतुः॑ऽवयम् । निः । चर्म॑णः । गाम् । अ॒रि॒णी॒त॒ । धी॒तिऽभिः॑ । अथ॑ । दे॒वेषु॑ । अ॒मृ॒त॒ऽत्वम् । आ॒न॒श॒ । श्रु॒श्टी । वा॒जाः॒ । ऋ॒भ॒वः॒ । तत् । वः॒ । उ॒क्थ्य॑म् ॥एकम् । वि । चक्र । चमसम् । चतुःवयम् । निः । चर्मणः । गाम् । अरिणीत । धीतिभिः । अथ । देवेषु । अमृतत्वम् । आनश । श्रुश्टी । वाजाः । ऋभवः । तत् । वः । उक्थ्यम् ॥ekam | vi | cakra | camasam | catuḥ-vayam | niḥ | carmaṇaḥ | gām | ariṇīta | dhīti-bhiḥ | atha | deveṣu | amṛta-tvam | ānaśa | śruśṭī | vājāḥ | ṛbhavaḥ | tat | vaḥ | ukthyam

एकम्one (single)
एकम्:
Karma
TypeAdjective/Pronoun-like numeral
Rootएक (प्रातिपदिक)
विapart, asunder, in various ways
वि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
चक्र(he/they) made, fashioned
चक्र:
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + (लिट्/परस्मैपद; वैदिक रूप)
चमसम्cup, beaker (soma-cup)
चमसम्:
Karma
TypeNoun
Rootचमस (प्रातिपदिक)
चतुर्वयम्fourfold, of four parts
चतुर्वयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootचतुर् + वय (प्रातिपदिक; ‘having age/measure’ → ‘fourfold’)
निःout, forth
निः:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootनिः (उपसर्ग/अव्यय)
चर्मणःfrom (the) hide/skin
चर्मणः:
Apādāna
TypeNoun
Rootचर्मन् (प्रातिपदिक)
गाम्the cow
गाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अरीणीतhe set in motion / he brought forth
अरीणीत:
TypeVerb
Rootऋ/अर् (धातु ‘to move/raise/set in motion’; caus./intens. वैदिक प्रयोग)
धीतिभिःwith insights, with inspired thoughts
धीतिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootधीति (प्रातिपदिक < धा/धी ‘thought, insight’)
अथthen, thereafter
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अमृतत्वम्immortality
अमृतत्वम्:
Karma
TypeNoun (abstract)
Rootअमृतत्व (प्रातिपदिक < अमृत + त्व)
आनशhe attained, won
आनश:
TypeVerb
Rootअश् (धातु ‘to attain, reach’) + आ- (उपसर्ग)
श्रुष्टीobedient service / attentive readiness
श्रुष्टी:
Kartā
TypeNoun
Rootश्रुष्टि (प्रातिपदिक; ‘obedience/ready service’)
वाजाःprizes, strengths, winnings
वाजाः:
Kartā
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
ऋभवःthe Rbhus (divine artisans)
ऋभवः:
Kartā
TypeNoun (proper/tribal name)
Rootऋभु (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःof you / your
वः:
Sampradāna (possessive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
उक्थ्यम्praiseworthy; fit for recitation (as an uktha)
उक्थ्यम्:
Karma
TypeAdjective/Noun
Rootउक्थ्य (प्रातिपदिक < उक्थ ‘hymn’)