HomeRig VedaMandala 4Sukta 36Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 4.36

Rishi: Rbhus cycle poet
Devata: Vāja and Rbhus (artisan powers; Vāja as plenitude/prize-force)
Chandas: Trishtubh (probable)

रथं ये चक्रुः सुवृतं सुचेतसोऽविह्वरन्तं मनसस्परि ध्यया । ताँ ऊ न्वस्य सवनस्य पीतय आ वो वाजा ऋभवो वेदयामसि ॥

रथं॒ ये च॒क्रुः सु॒वृतं॑ सु॒चेत॒सोऽवि॑ह्वरन्तं॒ मन॑स॒स्परि॒ ध्यया॑ । ताँ ऊ॒ न्व१॒॑स्य सव॑नस्य पी॒तय॒ आ वो॑ वाजा ऋभवो वेदयामसि ॥

ráthaṃ ye cakrúḥ su-vṛ́taṃ su-cétaso’ví-hvarantaṃ mánasaḥ pári dhyayā́ | tā́n ū́ nv asyá sávanasya pītáye ā́ vo vājā ṛbhavo vedayāmasi ||

You who made the chariot well-turned, O clear-minded ones—unwavering, shaped by the surrounding meditation of the mind—those very powers we now summon for the drinking of this Soma-pressing, O Vāja and Rbhus; we make you known here (to our consciousness).

रथ॑म् । ये । च॒क्रुः । सु॒ऽवृत॑म् । सु॒ऽचेत॑सः । अवि॑ऽह्वरन्तम् । मन॑सः । परि॑ । ध्यया॑ । तान् । ऊँ॒ इति॑ । नु । अ॒स्य । सव॑नस्य । पी॒तये॑ । आ । वः॒ । वा॒जाः॒ । ऋ॒भ॒वः॒ । वे॒द॒या॒म॒सि॒ ॥रथम् । ये । चक्रुः । सुवृतम् । सुचेतसः । अविह्वरन्तम् । मनसः । परि । ध्यया । तान् । ऊँ इति । नु । अस्य । सवनस्य । पीतये । आ । वः । वाजाः । ऋभवः । वेदयामसि ॥ratham | ye | cakruḥ | su-vṛtam | su-cetasaḥ | avi-hvarantam | manasaḥ | pari | dhyayā | tān | oṃ iti | nu | asya | savanasya | pītaye | ā | vaḥ | vājāḥ | ṛbhavaḥ | vedayāmasi

रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक) अव्युत्पन्न
येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चक्रुःthey made
चक्रुः:
(क्रियापद)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
सुवृतम्well-turned, well-made
सुवृतम्:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-वृत (वृत ‘to turn/roll; to be well-formed’ से)
सुचेतसःof good insight, wise
सुचेतसः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-चेतस् (प्रातिपदिक)
अविह्वरन्तम्not wavering, not going astray
अविह्वरन्तम्:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-वि-ह्वरत् (ह्वर्/ह्वृ ‘to waver, go astray’ से वर्तमान कृदन्त)
मनसःof the mind
मनसः:
Adhikaraṇa (संबन्ध/निर्देश: ‘of mind’)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
परिaround, fully
परि:
(क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थ)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
ध्ययाby thought, by contemplation
ध्यया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootध्यै/ध्या (धातु ‘to think, contemplate’) → ध्या (प्रातिपदिक) / ध्याय्-भाव
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed
:
(निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootऊ (निपात)
नुnow, then
नु:
(निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
अस्यof this
अस्य:
Adhikaraṇa (संबन्ध: ‘of this’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सवनस्यof the pressing/rite (savana)
सवनस्य:
Adhikaraṇa (संबन्ध)
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक; सोम-याग का ‘pressing/oblation-time’)
पीतयेfor drinking
पीतये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootपीति (प्रातिपदिक; पा ‘to drink’ से) / पीतये (दातिव)
hither, to
:
(आह्वान/गत्यर्थ)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
वःto you / for you
वः:
Sampradāna (प्राप्तव्य: ‘to you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वाजाःO prize-winners / O mighty ones
वाजाः:
Kartā (सम्बोधन/उद्देश्य-रूपेण)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
ऋभवःO Rbhus
ऋभवः:
(सम्बोधन/आह्वान)
TypeNoun
Rootऋभु (प्रातिपदिक; देव-समूह ‘Rbhus’)
वेदयामसिwe make known / we bring (to you)
वेदयामसि:
(क्रियापद)
TypeVerb
Rootविद् (धातु ‘to know, find’) → वेदय (णिच् causative ‘to make known/bring’)