HomeRig VedaMandala 4Sukta 34Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 4.34

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Rbhus (praised through their mythic identifications and deeds)
Chandas: Trishtubh

ये अश्विना ये पितरा य ऊती धेनुं ततक्षुॠभवो ये अश्वा । ये अंसत्रा य ऋधग्रोदसी ये विभ्वो नरः स्वपत्यानि चक्रुः ॥

ये अ॒श्विना॒ ये पि॒तरा॒ य ऊ॒ती धे॒नुं त॑त॒क्षुॠ॒भवो॒ ये अश्वा॑ । ये अंस॑त्रा॒ य ऋध॒ग्रोद॑सी॒ ये विभ्वो॒ नर॑: स्वप॒त्यानि॑ च॒क्रुः ॥

yé aśvínā yé pitarā́ yá ūtī́ dhénuṃ tatakṣúr ṛ́bhavo yé áśvā | yé aṃsatrā́ yá ṛ́dhag ródasī yé vibhvó nárāḥ svapatyā́ni cakrúḥ ||

Those who became the Aśvins, those who became the Fathers, those who are the help—those Rbhus who fashioned the Cow of Light and those who fashioned the Horses of power; those who are unfailing, those who set Heaven and Earth apart in right distinction; those Vibhvan-like mighty ones who wrought works of perfect skill.

ये । अ॒स्विना॑ । ये । पि॒तरा॑ । ये । ऊ॒ती । धे॒नुम् । त॒त॒क्षुः । ऋ॒भवः॑ । ये । अश्वा॑ । ये । अंस॑त्रा । य ऋध॑क् । रोद॑सी॒ इति॑ । ये । विऽभ्वः॑ । नरः॑ । सु॒ऽअ॒प॒त्यानि॑ । च॒क्रुः ॥ये । अस्विना । ये । पितरा । ये । ऊती । धेनुम् । ततक्षुः । ऋभवः । ये । अश्वा । ये । अंसत्रा । य ऋधक् । रोदसी इति । ये । विभ्वः । नरः । सुअपत्यानि । चक्रुः ॥ye | asvinā | ye | pitarā | ye | ūtī | dhenum | tatakṣuḥ | ṛbhavaḥ | ye | aśvā | ye | aṃsatrā | ya ṛdhak | rodasī iti | ye | vi-bhvaḥ | naraḥ | su-apatyāni | cakruḥ

येwho (those who)
ये:
सम्बन्ध/विशेषण (येषां… ते) — कर्तृसमूह-निर्देश
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अश्विनाthe two Aśvins
अश्विना:
कर्तृ (देवद्वय-कर्तृ) / सम्बन्धित-सम्बोधनार्थक-निर्देश
TypeNoun (proper, dual)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; द्विवचन-देवता-नाम)
येwho
ये:
सम्बन्ध/विशेषण
TypePronoun
Rootयद्
पितराthe two Fathers (ancestors)
पितरा:
कर्तृ (द्वय-कर्तृ) / सम्बन्धित-निर्देश
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक; द्विवचन)
यःwho
यः:
सम्बन्ध/विशेषण
TypePronoun
Rootयद्
ऊतीhelp, aid
ऊती:
कर्तृ/भाव (सहायता-रूपा) — ‘सहायता’ विषय
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)
धेनुम्the cow
धेनुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
ततक्षुःthey fashioned, they hewed
ततक्षुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootतक्ष् (धातु)
ऋभवःthe Rbhus
ऋभवः:
कर्तृ
TypeNoun (proper, plural)
Rootऋभु (प्रातिपदिक)
येwho
ये:
सम्बन्ध/विशेषण
TypePronoun
Rootयद्
अश्वाःhorses
अश्वाः:
कर्तृ/विषय (सम्बन्धवाक्ये) — ‘अश्वाः’ विषय
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
येwho
ये:
सम्बन्ध/विशेषण
TypePronoun
Rootयद्
अंसत्राःnot sitting in session; unceasing, not slack (epithet)
अंसत्राः:
विशेषण (नरः/ऋभवः-समूहस्य) / कर्तृ-सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootअंसत्र (प्रातिपदिक; नकारार्थ/अ- + सत्र)
यःwho
यः:
सम्बन्ध/विशेषण
TypePronoun
Rootयद्
ऋधक्separately, apart
ऋधक्:
क्रियाविशेषण (पृथक्-भाव) / सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootऋधक् (अव्यय)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्म/विषय (यः … रोदसी …) संदर्भे
TypeNoun (dual)
Rootरोदसी (प्रातिपदिक; द्विवचन-नपुंसक/स्त्रीलिङ्ग-प्रयोगः; ‘द्यावापृथिवी’)
येwho
ये:
सम्बन्ध/विशेषण
TypePronoun
Rootयद्
विभ्वःmighty, all-pervading (the Vibhu ones)
विभ्वः:
विशेषण (नरः) / कर्तृ-सम्बन्ध
TypeAdjective/Noun (epithet)
Rootविभ्व (प्रातिपदिक)
नरःmen, heroes
नरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
स्वपत्यानिgood lordships/own dominions; prosperous possessions
स्वपत्यानि:
कर्म
TypeNoun
Rootस्वपत्य (प्रातिपदिक; ‘स्व’+‘पत्य’ → ‘स्वपत्य’), नपुंसक बहुवचन
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Root
चक्रुःthey made, they accomplished
चक्रुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)