HomeRig VedaMandala 4Sukta 33Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 4.33

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Rbhus
Chandas: Triṣṭubh (probable)

रथं ये चक्रुः सुवृतं नरेष्ठां ये धेनुं विश्वजुवं विश्वरूपाम् । त आ तक्षन्त्वृभवो रयिं नः स्ववसः स्वपसः सुहस्ताः ॥

रथं॒ ये च॒क्रुः सु॒वृतं॑ नरे॒ष्ठां ये धे॒नुं वि॑श्व॒जुवं॑ वि॒श्वरू॑पाम् । त आ त॑क्षन्त्वृ॒भवो॑ र॒यिं न॒: स्वव॑स॒: स्वप॑सः सु॒हस्ता॑: ॥

ráthaṃ yé cakrúḥ su-vṛ́taṃ nareṣṭhā́ṃ yé dhénuṃ viśvá-juvaṃ viśvá-rūpām | tá ā́ takṣantv ṛbhávo rayím naḥ svávasas svápasaḥ su-hástāḥ ||

They who fashioned the well-built chariot, best for the human journey, and who fashioned the Cow that moves with all energies and bears all forms—may those Rbhus carve out for us the rayi, the fullness of being: rich in self-power, rich in right works, with hands of perfect skill.

रथ॑म् । ये । च॒क्रुः । सु॒ऽवृत॑म् । न॒रे॒ऽस्थाम् । ये । धे॒नुम् । वि॒श्व॒ऽजुव॑म् । वि॒श्वऽरू॑पाम् । ते । आ । त॒क्ष॒न्तु॒ । ऋ॒भवः॑ । र॒यिम् । नः॒ । सु॒ऽअव॑सः । सु॒ऽअप॑सः । सु॒ऽहस्ताः॑ ॥रथम् । ये । चक्रुः । सुवृतम् । नरेस्थाम् । ये । धेनुम् । विश्वजुवम् । विश्वरूपाम् । ते । आ । तक्षन्तु । ऋभवः । रयिम् । नः । सुअवसः । सुअपसः । सुहस्ताः ॥ratham | ye | cakruḥ | su-vṛtam | nare--sthām | ye | dhenum | viśva-juvam | viśva-rūpām | te | ā | takṣantu | ṛbhavaḥ | rayim | naḥ | su-avasaḥ | su-apasaḥ | su-hastāḥ

रथम्chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
येwho (those who)
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चक्रुःthey made
चक्रुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
सुवृतम्well-turned, well-made
सुवृतम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसु-वृत (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक; वृत < √वृ/√वृत् ‘to turn/roll, be well-rounded’)
नरेष्ठाम्best among men, most excellent
नरेष्ठाम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootनर-इष्ठ (प्रातिपदिक; इष्ठ = श्रेष्ठतम)
येwho
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धेनुम्cow
धेनुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
विश्वजुवम्all-swift, swift in every way
विश्वजुवम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootविश्व-जुव (प्रातिपदिक; जुव ‘swift, impetuous’)
विश्व-रूपाम्of all forms, manifold
विश्व-रूपाम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootविश्व-रूप (प्रातिपदिक)
तेthey
ते:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
towards, forth; (as preverb)
:
(क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
तक्षन्तुlet them fashion, let them carve
तक्षन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootतक्ष् (धातु)
ऋभवःthe Rbhus (divine artisans)
ऋभवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋभु (प्रातिपदिक)
रयिम्wealth
रयिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
नःto us / for us
नः:
सम्प्रदान (प्रायः ‘to us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्ववसःhaving good wealth, well-endowed
स्ववसः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसु-वास (प्रातिपदिक; वास ‘good dwelling/wealth’, ‘goodly’)
स्वपसःof good workmanship, skillful
स्वपसः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसु-पस् (प्रातिपदिक; पस् ‘work, skill’)
सुहस्ताःwith good hands, deft-handed
सुहस्ताः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसु-हस्त (प्रातिपदिक)