HomeRig VedaMandala 4Sukta 33Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 4.33

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Rbhus (with Tvaṣṭṛ as approving power)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

ज्येष्ठ आह चमसा द्वा करेति कनीयान्त्रीन्कृणवामेत्याह । कनिष्ठ आह चतुरस्करेति त्वष्ट ऋभवस्तत्पनयद्वचो वः ॥

ज्ये॒ष्ठ आ॑ह चम॒सा द्वा क॒रेति॒ कनी॑या॒न्त्रीन्कृ॑णवा॒मेत्या॑ह । क॒नि॒ष्ठ आ॑ह च॒तुर॑स्क॒रेति॒ त्वष्ट॑ ऋभव॒स्तत्प॑नय॒द्वचो॑ वः ॥

jyéṣṭha āha camasā́ dvā́ karéti kanī́yān trī́n kṛṇavā́m éty āha | kaniṣṭhá āha catúras karéti tváṣṭā ṛbhavas tát panayat váco vaḥ ||

The eldest said, ‘Make two cups’; the younger said, ‘Let us make three’; the youngest said, ‘Make four.’ O Rbhus, Tvaṣṭṛ approved that utterance of yours—your formative word that multiplies the vessel of delight.

ज्ये॒ष्ठः । आ॒ह॒ । च॒म॒सा । द्वा । क॒र॒ । इति॑ । कनी॑यान् । त्रीन् । कृ॒ण॒वा॒म॒ । इति॑ । आ॒ह॒ । क॒नि॒ष्ठः । आ॒ह॒ । च॒तुरः॑ । क॒र॒ । इति॑ । त्वष्टा॑ । ऋ॒भ॒वः॒ । तत् । प॒न॒य॒त् । वचः॑ । वः॒ ॥ज्येष्ठः । आह । चमसा । द्वा । कर । इति । कनीयान् । त्रीन् । कृणवाम । इति । आह । कनिष्ठः । आह । चतुरः । कर । इति । त्वष्टा । ऋभवः । तत् । पनयत् । वचः । वः ॥jyeṣṭhaḥ | āha | camasā | dvā | kara | iti | kanīyān | trīn | kṛṇavāma | iti | āha | kan iṣṭhaḥ | āha | caturaḥ | kara | iti | tvaṣṭā | ṛbhavaḥ | tat | panayat | vacaḥ | vaḥ

ज्येष्ठःthe eldest (one)
ज्येष्ठः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
आहsaid
आह:
क्रिया
TypeVerb
Rootअह् (धातु) / ब्रू (अर्थे ‘कथने’), परस्मैपद-परिपाटि ‘आह’ (परिपूर्ण-भूत)
चमसाwith a cup (chalice)
चमसा:
करण
TypeNoun
Rootचमस (प्रातिपदिक)
द्वाtwo
द्वा:
कर्म (परिमाण/संख्या)
TypeNumeral
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
करेति‘make!’ (he said), thus
करेति:
क्रिया (उद्धृत-वाक्य)
TypeVerb + Indeclinable
Rootकृ (धातु) + इति (उद्धरण-अव्यय)
कनीयान्the younger (one)
कनीयान्:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootकनीयस् (तुलनात्मक-प्रातिपदिक)
त्रीन्three
त्रीन्:
कर्म
TypeNumeral
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
कृणवामlet us two make
कृणवाम:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
इतिthus
इति:
सम्बन्ध/उद्धरण-चिह्न
TypeIndeclinable
Rootइति
आहsaid
आह:
क्रिया
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु) — ‘आह’
कनिष्ठःthe youngest (one)
कनिष्ठः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootकनिष्ठ (प्रातिपदिक)
आहsaid
आह:
क्रिया
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु) — ‘आह’
चतुरःfour
चतुरः:
कर्म
TypeNumeral/Adjective
Rootचतुर् (संख्या/विशेषण-प्रातिपदिक)
करेति‘make!’ thus
करेति:
क्रिया (उद्धृत-वाक्य)
TypeVerb + Indeclinable
Rootकृ (धातु) + इति
त्वष्टःO Tvaṣṭar
त्वष्टः:
सम्बोधन
TypeProper Noun
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक; देवता)
ऋभवःthe Rbhus
ऋभवः:
कर्तृ
TypeProper Noun (collective)
Rootऋभु (प्रातिपदिक; देवगण)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पनयत्marvelled at / admired
पनयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootपनय् (धातु; ‘प्रशंसने/आश्चर्ये’ वैदिक)
वचःspeech, utterance
वचः:
कर्म
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
वःof you / your
वः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun (enclitic)
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)