HomeRig VedaMandala 4Sukta 33Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 4.33

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Rbhus
Chandas: Triṣṭubh (probable)

यत्संवत्समृभवो गामरक्षन्यत्संवत्समृभवो मा अपिंशन् । यत्संवत्समभरन्भासो अस्यास्ताभिः शमीभिरमृतत्वमाशुः ॥

यत्सं॒वत्स॑मृ॒भवो॒ गामर॑क्ष॒न्यत्सं॒वत्स॑मृ॒भवो॒ मा अपिं॑शन् । यत्सं॒वत्स॒मभ॑र॒न्भासो॑ अस्या॒स्ताभि॒: शमी॑भिरमृत॒त्वमा॑शुः ॥

yát saṃvatsám ṛbhávo gā́m árakṣan yát saṃvatsám ṛbhávo mā́ ápiṃśan | yát saṃvatsám ábharan bhā́so asyā́s tā́bhiḥ śámībhir amṛtatvám ā́śuḥ ||

Because for a full year the Rbhus guarded the Cow (the ray of knowledge), because for a year they shaped and perfected her, because for a year they bore her luminous splendors—by those works of right skill they attained immortality.

यत् । स॒म्ऽवत्स॑म् । ऋ॒भवः॑ । गाम् । अर॑क्षन् । यत् । स॒म्ऽवत्स॑म् । ऋ॒भवः॑ । माः । अपिं॑शन् । यत् । स॒म्ऽवत्स॑म् । अ॒भ॑रन् । भासः॑ । अ॒स्याः॒ । ताभिः॑ । शमी॑भिः । अ॒मृ॒त॒ऽत्वम् । आ॒शुः॒ ॥यत् । सम्वत्सम् । ऋभवः । गाम् । अरक्षन् । यत् । सम्वत्सम् । ऋभवः । माः । अपिंशन् । यत् । सम्वत्सम् । अभरन् । भासः । अस्याः । ताभिः । शमीभिः । अमृतत्वम् । आशुः ॥yat | sam-vatsam | ṛbhavaḥ | gām | arakṣan | yat | sam-vatsam | ṛbhavaḥ | māḥ | apiṃśan | yat | sam-vatsam | abharan | bhāsaḥ | asyāḥ | tābhiḥ | śamībhiḥ | amṛta-tvam | āśuḥ

यत्when/inasmuch as
यत्:
Adhikaraṇa (सम्बन्ध/काल-निमित्त)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यत् (सम्बन्ध-प्रत्यय)
संवत्सम्for a year
संवत्सम्:
Adhikaraṇa (काल-परिमाण; ‘एकं संवत्सरम्’)
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
ऋभवःthe Rbhus
ऋभवः:
Kartā
TypeNoun
Rootऋभु (प्रातिपदिक)
गाम्the cow
गाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अरक्षन्they guarded/protected
अरक्षन्:
TypeVerb
Root√रक्ष् (पालने)
यत्when/inasmuch as
यत्:
Adhikaraṇa (सम्बन्ध/कारण)
TypeIndeclinable
Rootयद् / यत् (सम्बन्ध-अव्यय)
संवत्सम्for a year
संवत्सम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसंवत्सर
ऋभवःthe Rbhus
ऋभवः:
Kartā
TypeNoun
Rootऋभु
माnot
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
अपिंशन्they adorned/painted (fashioned)
अपिंशन्:
TypeVerb
Root√पिश् (अलङ्कारे/लेपने/चित्रणे)
यत्when/inasmuch as
यत्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयद् / यत् (सम्बन्ध-अव्यय)
संवत्सम्for a year
संवत्सम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसंवत्सर
अभरन्they brought
अभरन्:
TypeVerb
Root√भृ (भरणे/आहरणे)
भासःsplendours/lights
भासः:
Karma (अभरन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootभास् (प्रातिपदिक; ‘दीप्ति/प्रकाश’)
अस्याःof her
अस्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ताभिःwith those
ताभिः:
Karaṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शमीभिःwith (their) beneficent acts/skillful works
शमीभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशमी (प्रातिपदिक; ‘शमन/शान्ति/कल्याण-क्रिया’)
अमृतत्वम्immortality
अमृतत्वम्:
Karma (आशुः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअमृतत्व (प्रातिपदिक; अमृत + त्व)
आशुःthey attained
आशुः:
TypeVerb
Root√अश् (व्याप्तौ/प्रापणे)