Mantra 20
Sukta 4.32
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Anuṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
भूरिदा भूरि देहि नो मा दभ्रं भूर्या भर । भूरि घेदिन्द्र दित्ससि ॥
Samhita Patha (IAST)
भूरि॑दा॒ भूरि॑ देहि नो॒ मा द॒भ्रं भूर्या भ॑र । भूरि॒ घेदि॑न्द्र दित्ससि ॥
Transliteration
bhūrí-dā bhū́ri dehi no mā́ dabhraṃ bhū́ry ā́ bhara | bhū́ri ghéd indra ditsasi ||
Translation
O giver of abundance, give us abundantly; do not give scantily—bring a greater fullness. For indeed, O Indra, you will to give in abundance.
Padapatha (Word Analysis)
भूरि॑ऽदाः । भूरि॑ । दे॒हि॒ । नः॒ । मा । द॒भ्रम् । भूरि॑ । आ । भ॒र॒ । भूरि॑ । घ॒ । इत् । इ॒न्द्र॒ । दि॒त्स॒सि॒ ॥भूरिदाः । भूरि । देहि । नः । मा । दभ्रम् । भूरि । आ । भर । भूरि । घ । इत् । इन्द्र । दित्ससि ॥bhūri-dāḥ | bhūri | dehi | naḥ | mā | dabhram | bhūri | ā | bhara | bhūri | gha | it | indra | ditsasi
Word by Word
भूरिदाO bountiful giver
भूरिदा:
सम्बोधन/कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (epithet)
Rootभूरि- (प्रातिपदिक) + दा- (धातु ‘देने’) → बहुव्रीहि/तत्पुरुष समास ‘बहुं ददाति इति’
भूरिmuch, abundantly
भूरि:
विशेषण (प्रमाण/परिमाण)
TypeAdverb/Indeclinable (quantifier)
Rootभूरि- (प्रातिपदिक)
देहिgive!
देहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा- (धातु; अदादि-गण) ‘देने’
नःto us / for us
नः:
सम्प्रदान (दातृकर्मणि ‘to us’)
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम)
माdo not
मा:
निषेध-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध)
दभ्रम्a little, scant amount
दभ्रम्:
कर्म (देय-वस्तु: ‘a little’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootदभ्र- (प्रातिपदिक) ‘अल्प, तुच्छ’
भूर्याwith more, more abundantly
भूर्या:
करण/प्रकार (how/with what measure)
TypeAdjective
Rootभूरि- (प्रातिपदिक) → तुलनात्मक/वृद्ध्यर्थक रूप ‘भूर्य-’
भरbring, bestow
भर:
क्रिया
TypeVerb
Rootभृ- (धातु; भ्वादि-गण) ‘धारण/आहरण’
भूरिmuch
भूरि:
विशेषण (परिमाण)
TypeAdverb/Indeclinable (quantifier)
Rootभूरि- (प्रातिपदिक)
घindeed, surely
घ:
सम्बन्धक-निपात
TypeParticle
Rootघ (एव/ह/नु इत्यादि निपात)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
दित्ससिyou intend/wish to give
दित्ससि:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा- (धातु ‘देने’) + सन्-प्रत्यय (desiderative) → दित्स-; तिङ्