Rig Veda 4.32.19: Mandala 4, Sukta 32, Mantra 19

Sukta 4.32

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Indra

Chandas: Anuṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

दश ते कलशानां हिरण्यानामधीमहि । भूरिदा असि वृत्रहन् ॥

Transliteration

dáśa te kalaśā́nāṃ híraṇyānām adhīmahi | bhūrí-dā́ asi vṛtra-han ||

Translation

Ten golden vessels of your plenitude we set before the mind in contemplation; for you are the giver of abundance, O slayer of the obstructing cover.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दश: ten
• दश: विशेषण (कर्म-सम्बन्धे) — ‘कलशानाम्’ इत्यस्य संख्या
• Type: Noun (Numeral)
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• ते: your / of you
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘कलशानाम्’ इत्यस्य स्वामित्व/सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कलशानाम्: of the jars (vessels)
• कलशानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘हिरण्यनाम्’ इत्यस्य अधिकरण/सम्बन्ध-समासार्थे ‘of the jars’
• Type: Noun
• Root: कलश (प्रातिपदिक)

• हिरण्यानाम्: of gold / golden
• हिरण्यानाम्: सम्बन्ध/विशेषण (षष्ठी) — ‘golden’ (jars) / ‘of gold’
• Type: Noun/Adjective
• Root: हिरण्य (प्रातिपदिक)

• अधीमहि: we would obtain / we would win (for ourselves)
• अधीमहि: क्रिया — कर्ता: ‘वयम्’ (अध्याहृत)
• Type: Verb
• Root: √मा (माङ्) ‘माने/मिमीत’ (वेदे: ‘माप्/माङ्’ धातोः ‘अधि-’ उपसर्गेण ‘अधि-मा’ = ‘प्राप्तुम्/अधिगन्तुम्/अधिमातुम्’ इत्यर्थे; RV-प्रयोगः: ‘अधीमहि’ = ‘अधिगच्छेम/अधीयामहि’)

• भूरिदा: bountiful giver
• भूरिदा: कर्तृ-विशेषण (प्रथमा) — सम्बोधनार्थे स्तुतिपद
• Type: Adjective (epithet)
• Root: भूरि-द (प्रातिपदिक; ‘भूरि’ = बहुत् + ‘दा’ = दाता)

• असि: you are
• असि: क्रिया — कर्ता: ‘त्वम्’ (सम्बोधितः)
• Type: Verb
• Root: √अस् (भू)

• वृत्रहन्: O slayer of Vṛtra
• वृत्रहन्: सम्बोधन (आह्वान) — देवता (इन्द्रः)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: वृत्र-हन् (प्रातिपदिक; √हन् ‘हनने’)