Mantra 2
Sukta 4.32
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (contextual)
Samhita Patha (Devanagari)
भृमिश्चिद्घासि तूतुजिरा चित्र चित्रिणीष्वा । चित्रं कृणोष्यूतये ॥
Samhita Patha (IAST)
भृमि॑श्चिद्घासि॒ तूतु॑जि॒रा चि॑त्र चि॒त्रिणी॒ष्वा । चि॒त्रं कृ॑णोष्यू॒तये॑ ॥
Transliteration
bhṛ́miś cid ghā́si tū́tujiḥ | ā́ citra citríṇīṣv ā́ | citráṃ kṛṇoṣy ūtáye ||
Translation
Even in the whirl thou art the impetuous mover; O wondrous One, among the wondrous workings thou makest a wonder for our succour.
Padapatha (Word Analysis)
भृमिः॑ । चि॒त् । घ॒ । अ॒सि॒ । तूतु॑जिः । आ । चि॒त्र॒ । चि॒त्रिणी॑षु । आ । चि॒त्रम् । कृ॒णो॒षि॒ । ऊ॒तये॑ ॥भृमिः । चित् । घ । असि । तूतुजिः । आ । चित्र । चित्रिणीषु । आ । चित्रम् । कृणोषि । ऊतये ॥bhṛmiḥ | cit | gha | asi | tūtujiḥ | ā | citra | citriṇīṣu | ā | citram | kṛṇoṣi | ūtaye
Word by Word
भृमिःthe whirling one / a spinning (weapon), a whirler
भृमिः:
कर्तृ (समुच्चित कर्ता)
TypeNoun
Rootभृमि (प्रातिपदिक) < √भ्रम् (भ्रमणे) व्युत्पत्तिः
चित्even, indeed
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय/निपात)
घindeed, surely (emphatic particle)
घ:
—
TypeIndeclinable
Rootघ (अव्यय/निपात)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
तूतुजिराimpetuous, driving/urging on
तूतुजिरा:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootतूतुजिर (प्रातिपदिक; तीव्र/वेगवत्—‘impetuous’), (परम्परया √तुद्/√तुज् ‘to strike/impel’ से व्युत्पत्तिः)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
चित्रO wondrous one (O Indra)
चित्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative) / Adjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
चित्रिणीषुamong the bright/variegated (ones)
चित्रिणीषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootचित्रिणी (प्रातिपदिक; ‘variegated/bright ones’)
आforth, towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
चित्रम्a wondrous thing / something splendid
चित्रम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
कृणोषिyou make, you do
कृणोषि:
—
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
ऊतयेfor help, for aid
ऊतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक; ‘help, aid’)