Mantra 22
Sukta 4.30
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
स घेदुतासि वृत्रहन्त्समान इन्द्र गोपतिः । यस्ता विश्वानि चिच्युषे ॥
Samhita Patha (IAST)
स घेदु॒तासि॑ वृत्रहन्त्समा॒न इ॑न्द्र॒ गोप॑तिः । यस्ता विश्वा॑नि चिच्यु॒षे ॥
Transliteration
sá ghed utā́si vṛtrahant samāná índra gopátiḥ | yás tā́ víśvāni cicyúṣe ||
Translation
Yes, you indeed are that same Indra, slayer of the Coverer, lord of the luminous herds; you who have gathered and set in order all these powers—holding them for the growth of the soul.
Padapatha (Word Analysis)
सः । घ॒ । इत् । उ॒त । अ॒सि॒ । वृ॒त्र॒ऽह॒न् । स॒मा॒नः । इ॒न्द्र॒ । गोऽप॑तिः । यः । ता । विश्वा॑नि । चि॒च्यु॒षे ॥सः । घ । इत् । उत । असि । वृत्रहन् । समानः । इन्द्र । गोपतिः । यः । ता । विश्वानि । चिच्युषे ॥saḥ | gha | it | uta | asi | vṛtra-han | samānaḥ | indra | go--patiḥ | yaḥ | tā | viśvāni | cicyuṣe
Word by Word
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
घindeed, surely
घ:
—
TypeIndeclinable (particle)
Rootघ (निपात)
इद्just, precisely
इद्:
—
TypeIndeclinable (particle)
Rootइद् (निपात)
उतand, also
उत:
—
TypeIndeclinable (particle)
Rootउत (निपात)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
वृत्रहन्O Vṛtra-slayer
वृत्रहन्:
सम्बोधन
TypeNoun/epithet
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; वृत्र + हन्)
समानःthe same, unchanged
समानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसमान (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
गोपतिःlord/guardian of cows (cattle)
गोपतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगोपति (प्रातिपदिक; गो + पति)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ताःthose (them), i.e., the cows
ताः:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वानिall
विश्वानि:
कर्म (ताः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
चिच्युषेyou have moved/impelled (them); you have caused (them) to go
चिच्युषे:
—
TypeVerb (perfect form used adjectivally/relatively)
Rootच्यु (धातु; ‘चलने/प्रच्यवने’), कृत्-प्रत्ययः: क्त्वसु/स (परस्मैपद-परिणामः) → चिच्युष्