Mantra 21
Sukta 4.30
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
अस्वापयद्दभीतये सहस्रा त्रिंशतं हथैः । दासानामिन्द्रो मायया ॥
Samhita Patha (IAST)
अस्वा॑पयद्द॒भीत॑ये स॒हस्रा॑ त्रिं॒शतं॒ हथै॑: । दा॒साना॒मिन्द्रो॑ मा॒यया॑ ॥
Transliteration
asvā́payad dabhī́taye sahásrā triṃśatáṃ háthaiḥ | dāsā́nām índro māyáyā ||
Translation
Indra, by his conscious power of māyā, put to sleep for Dabhīti thirty thousand of the Dāsa forces with his blows—he quieted the hostile movements by a superior mastery, not merely by brute force.
Padapatha (Word Analysis)
अस्वा॑पयत् । द॒भीत॑ये । स॒हस्रा॑ । त्रिं॒शत॑म् । हथैः॑ । दा॒साना॑म् । इन्द्रः॑ । मा॒यया॑ ॥अस्वापयत् । दभीतये । सहस्रा । त्रिंशतम् । हथैः । दासानाम् । इन्द्रः । मायया ॥asvāpayat | dabhītaye | sahasrā | triṃśatam | hathaiḥ | dāsānām | indraḥ | māyayā
Word by Word
अस्वापयत्(he) put to sleep, lulled
अस्वापयत्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootस्वप् (स्वप्/श्वप्) + सन्-णिच् (causative)
अभीतयेfor (causing) fear / for frightening
अभीतये:
Sampradāna (उद्देश्य/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootअभीति- (अ- + भी (भय) + क्तिन्)
सहस्राःthousands
सहस्राः:
Kartā (गणनावाचक कर्तृ-सम्बन्धः; ‘(so many) [were]’)
TypeNoun (numeral)
Rootसहस्र-
त्रिंशतम्thirty
त्रिंशतम्:
Kartā/Viśeṣaṇa (सहस्राः इत्यस्य संख्याविशेषणम्)
TypeNoun (numeral)
Rootत्रिंशत्-
हथैःwith blows / with smitings
हथैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootहथ-
दासानाम्of the Dāsas (hostile tribes)
दासानाम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootदास-
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र-
माययाby (his) magic / stratagem
मायया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमाया-