Mantra 20
Sukta 4.30
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
शतमश्मन्मयीनां पुरामिन्द्रो व्यास्यत् । दिवोदासाय दाशुषे ॥
Samhita Patha (IAST)
श॒तम॑श्म॒न्मयी॑नां पु॒रामिन्द्रो॒ व्या॑स्यत् । दिवो॑दासाय दा॒शुषे॑ ॥
Transliteration
śatám aśmanmayī́nāṃ purā́m índro vyā́syat | divódāsāya dāśúṣe ||
Translation
Indra split open a hundred stone-built strongholds for Divodāsa the giver—he breaks the hard formations so the offering-soul may expand into free light.
Padapatha (Word Analysis)
श॒तम् । अ॒श्म॒न्ऽमयी॑नाम् । पु॒राम् । इन्द्रः॑ । वि । आ॒स्य॒त् । दिवः॑ऽदासाय । दा॒शुषे॑ ॥शतम् । अश्मन्मयीनाम् । पुराम् । इन्द्रः । वि । आस्यत् । दिवःदासाय । दाशुषे ॥śatam | aśman-mayīnām | purām | indraḥ | vi | āsyat | divaḥ-dāsāya | dāśuṣe
Word by Word
शतम्a hundred
शतम्:
Karma (गण्यमान-परिमाणम्; ‘a hundred’)
TypeNoun (numeral)
Rootशत (प्रातिपदिक)
अश्मन्मयीनाम्of the stone(-built) (ones)
अश्मन्मयीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी; ‘of …’)
TypeAdjective (taddhita)
Rootअश्मन् + मय (तद्धित -मयट्) → अश्मन्मयी (स्त्री. प्रातिपदिक)
पुराम्fortresses
पुराम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुर्/पुरा (प्रातिपदिक ‘fort, stronghold’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun (proper/deity)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
व्यस्यत्he cast down / shattered
व्यस्यत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√अस्/अस्य (धातु; ‘to throw, cast’), उपसर्ग: वि-
दिवोदासायfor Divodāsa
दिवोदासाय:
Sampradāna
TypeNoun (proper)
Rootदिवोदास (प्रातिपदिक; नाम)
दाशुषेto the worshipper / generous patron
दाशुषे:
Sampradāna (दिवोदासस्य विशेषणम्)
TypeParticiple/Noun (agentive)
Root√दाश् (धातु; ‘to worship, give, offer’) → दाश्वस्/दाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक ‘pious giver’)