Mantra 19
Sukta 4.30
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
अनु द्वा जहिता नयोऽन्धं श्रोणं च वृत्रहन् । न तत्ते सुम्नमष्टवे ॥
Samhita Patha (IAST)
अनु॒ द्वा ज॑हि॒ता न॑यो॒ऽन्धं श्रो॒णं च॑ वृत्रहन् । न तत्ते॑ सु॒म्नमष्ट॑वे ॥
Transliteration
ánu dvā́ jahitā́ náyo’ndháṃ śróṇaṃ ca vṛtrahan | ná tát te sumnám aṣṭave ||
Translation
Following your lead, O slayer of the Coverer, there are two abandoned paths—blindness and lameness; yet that is not your true grace for the one who seeks to move: your boon is the straight advancing of the inner journey.
Padapatha (Word Analysis)
अनु॑ । द्वा । ज॒हि॒ता । न॒यः॒ । अ॒न्धम् । श्रो॒णम् । च॒ । वृ॒त्र॒ऽह॒न् । न । तत् । ते॒ । सु॒म्नम् । अष्ट॑वे ॥अनु । द्वा । जहिता । नयः । अन्धम् । श्रोणम् । च । वृत्रहन् । न । तत् । ते । सुम्नम् । अष्टवे ॥anu | dvā | jahitā | nayaḥ | andham | śroṇam | ca | vṛtra-han | na | tat | te | sumnam | aṣṭave
Word by Word
अनुafter, along, in succession
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
द्वाtwo
द्वा:
विशेषण (कर्म/कर्तृ-सम्बन्धे)
TypeNoun/Adjective (Numeral)
Rootद्वि (संख्याप्रातिपदिक)
जहि॒ताslain, killed
जहि॒ता:
कर्म (हत-रूपेण निर्दिष्ट) / विशेष्य
TypeParticiple (Adjective)
Rootहन् (धातु) → जहि- (आदेश) + क्त (PPP)
नयःleader, guide
नयः:
कर्तृ (सम्बोधन/वर्णन) / विशेष्य
TypeNoun
Rootनी (धातु) → नय (नामधातु/प्रातिपदिक ‘leading, guide’)
अन्धम्the blind (one)
अन्धम्:
कर्म
TypeAdjective/Noun
Rootअन्ध (प्रातिपदिक)
श्रोणम्the lame (one)
श्रोणम्:
कर्म
TypeAdjective/Noun
Rootश्रोण (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
वृत्रहन्O Vṛtra-slayer (Indra)
वृत्रहन्:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; वृत्र + हन्)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
तत्that
तत्:
कर्म/विषय (निषेधस्य) / विशेष्य
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
तेyour, of you
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
सुम्नम्favour, grace
सुम्नम्:
कर्तृ/कर्म (सन्दर्भानुसार ‘favour’ as object) / विशेष्य
TypeNoun
Rootसुम्न (प्रातिपदिक)
अष्टवेto obtain, to reach
अष्टवे:
प्रयोजन/उद्देश्य (अर्थे)
TypeVerb (Infinitive)
Rootअष्टु/अष्ट (धातु/प्रातिपदिक; RV में ‘to attain/obtain’ अर्थे) → अष्टवे (इन्फिनिटिव)