Mantra 16
Sukta 4.30
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
उत त्यं पुत्रमग्रुवः परावृक्तं शतक्रतुः । उक्थेष्विन्द्र आभजत् ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒त त्यं पु॒त्रम॒ग्रुव॒: परा॑वृक्तं श॒तक्र॑तुः । उ॒क्थेष्विन्द्र॒ आभ॑जत् ॥
Transliteration
utá tyáṃ putrám ágruvaḥ parā́vṛktaṃ śatákratuḥ | uktheṣv índra ā́bhajat ||
Translation
And also that child of the unbending opposition, turned away from the path, Indra of a hundred powers drew back and apportioned to the hymns—he brought the lost energy into the right hearing of the Word.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒त । त्यम् । पु॒त्रम् । अ॒ग्रुवः॑ । परा॑ऽवृक्तम् । श॒तऽक्र॑तुः । उ॒क्थेषु॑ । इन्द्रः॑ । आ । अ॒भ॒ज॒त् ॥उत । त्यम् । पुत्रम् । अग्रुवः । परावृक्तम् । शतक्रतुः । उक्थेषु । इन्द्रः । आ । अभजत् ॥uta | tyam | putram | agruvaḥ | parāvṛktam | śata-kratuḥ | uktheṣu | indraḥ | ā | abhajat
Word by Word
उतand; also; moreover
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत
त्यम्that (one), him
त्यम्:
Karma
TypePronoun (Demonstrative)
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
अग्रुवःthe unbending/unyielding one (epithet)
अग्रुवः:
Kartā
TypeAdjective (epithet)
Rootअग्रु (प्रातिपदिक; ‘अ-’ + ‘ग्रु/गुरु’ इत्यादि व्युत्पत्तिः; RV-विशेषण)
परावृक्तम्turned away; driven back
परावृक्तम्:
Karma
TypeParticiple/Adjective
Rootपरावृक्त (कृदन्त; √वृत्/√वृज्? ‘वृक्त’ RV-रूप; ‘परा-’ उपसर्ग)
शतक्रतुःŚatakratu (Indra), ‘of a hundred powers/rites’
शतक्रतुः:
Kartā
TypeNoun (epithet of Indra)
Rootशत-क्रतु (समास; ‘शत’ + ‘क्रतु’)
उक्थेषुin the hymns/recitations (ukthas)
उक्थेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootउक्थ
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun (deity)
Rootइन्द्र
आभजत्apportioned; bestowed; took to himself
आभजत्:
—
TypeVerb
Root√भज् (सेवने/विभागे), उपसर्गः आ-