Mantra 13
Sukta 4.30
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
उत शुष्णस्य धृष्णुया प्र मृक्षो अभि वेदनम् । पुरो यदस्य सम्पिणक् ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒त शुष्ण॑स्य धृष्णु॒या प्र मृ॑क्षो अ॒भि वेद॑नम् । पुरो॒ यद॑स्य सम्पि॒णक् ॥
Transliteration
utá śúṣṇasya dhṛṣṇu-yā́ prá mṛ́kṣo abhí védanam | puró yád asya sáṃpiṇak ||
Translation
And against Śuṣṇa’s stronghold you rushed with daring force; you shattered his fronts when you crushed his place of finding (his seat of knowledge turned to concealment).
Padapatha (Word Analysis)
उ॒त । शुष्ण॑स्य । धृ॒ष्णु॒ऽया । प्र । मृ॒क्षः॒ । अ॒भि । वेद॑नम् । पुरः॑ । यत् । अ॒स्य॒ । स॒म्ऽपि॒णक् ॥उत । शुष्णस्य । धृष्णुया । प्र । मृक्षः । अभि । वेदनम् । पुरः । यत् । अस्य । सम्पिणक् ॥uta | śuṣṇasya | dhṛṣṇu-yā | pra | mṛkṣaḥ | abhi | vedanam | puraḥ | yat | asya | sam-piṇak
Word by Word
उतand, also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
शुष्णस्यof Śuṣṇa
शुष्णस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun (proper name)
Rootशुष्ण (प्रातिपदिक)
धृष्णुयाwith (your) bold/impetuous (power)
धृष्णुया:
करण
TypeAdjective
Rootधृष्णु (विशेषण-प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
मृक्षःhe/you has/have wiped out, crushed (forth)
मृक्षः:
कर्तृ (क्रियापद)
TypeVerb
Rootमृक्ष् (धातु) / मृक्ष (तिङन्त-रूप)
अभिtowards, against
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
वेदनम्the finding/knowledge; (here) the discovery/recognition
वेदनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवेदन (प्रातिपदिक) < √विद्
पुरःin front, before
पुरः:
अधिकारण (adverbial locus) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (adverbial) / Noun-used-adverbially
Rootपुरस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
यत्which, what
यत्:
कर्म (relative object) / सम्बन्ध-निर्देशक
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof him/it
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सम्पिणक्he crushed/ground together
सम्पिणक्:
कर्तृ (क्रियापद)
TypeVerb
Rootसम्-√पिष् (धातु) / पिणक् (तिङन्त-रूप)