Mantra 12
Sukta 4.30
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
उत सिन्धुं विबाल्यं वितस्थानामधि क्षमि । परि ष्ठा इन्द्र मायया ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒त सिन्धुं॑ विबा॒ल्यं॑ वितस्था॒नामधि॒ क्षमि॑ । परि॑ ष्ठा इन्द्र मा॒यया॑ ॥
Transliteration
utá síndhuṃ vibālyàṃ vitasthānám ádhi kṣámi | pári ṣṭhā índra māyáyā ||
Translation
And you encompassed the Sindhu, spreading wide, standing out upon the earth—O Indra—by your power of formative wisdom (māyā).
Padapatha (Word Analysis)
उ॒त । सिन्धु॑म् । वि॒ऽबा॒ल्य॑म् । वि॒ऽत॒स्था॒नाम् । अधि॑ । क्षमि॑ । परि॑ । स्थाः । इ॒न्द्र॒ । मा॒यया॑ ॥उत । सिन्धुम् । विबाल्यम् । वितस्थानाम् । अधि । क्षमि । परि । स्थाः । इन्द्र । मायया ॥uta | sindhum | vi-bālyam | vi-tasthānām | adhi | kṣami | pari | sthāḥ | indra | māyayā
Word by Word
उतand, also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
सिन्धुम्the river Sindhu / the (great) river
सिन्धुम्:
Karma
TypeNoun
Rootसिन्धु-
विबाल्यम्wide-spreading / broad (as a river)
विबाल्यम्:
Karma
TypeAdjective (epithet)
Rootविबाल्य-
वितस्थyou set/placed; you made (it) stand
वितस्थ:
—
TypeVerb
Rootवि-स्था (√स्था)
अनाम्of the waters
अनाम्:
—
TypeNoun
Rootअन- (प्रातिपदिक; ‘जल’/‘प्राण’ इत्यादि वैदिक-प्रयोगेषु) अथवा ‘अन्’ इत्यस्य वैदिक रूपम्
अधिupon, over
अधि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
क्षमिon the earth/ground
क्षमि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootक्षम्- (क्षमा/क्षमि ‘भूमि’ वैदिक)
परिaround
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
स्थाःyou stand / you remain
स्थाः:
—
TypeVerb
Rootस्था (√स्था)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र-
माययाby (your) power/skill, by magic
मायया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमाया-