Mantra 11
Sukta 4.30
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
एतदस्या अनः शये सुसम्पिष्टं विपाश्या । ससार सीं परावतः ॥
Samhita Patha (IAST)
ए॒तद॑स्या॒ अन॑: शये॒ सुस॑म्पिष्टं॒ विपा॒श्या । स॒सार॑ सीं परा॒वत॑: ॥
Transliteration
etád asyā́ ánāḥ śáye súsampiṣṭaṃ vípāśyā | sasā́ra sī́ṃ parāvátaḥ ||
Translation
This is her cart lying there, well-crushed; and she, seeing clearly, has run away from afar.
Padapatha (Word Analysis)
ए॒तत् । अ॒स्याः॒ । अनः॑ । श॒ये॒ । सुऽस॑म्पिष्टम् । विऽपा॑शि । आ । स॒सार॑ । सी॒म् । प॒रा॒ऽवतः॑ ॥एतत् । अस्याः । अनः । शये । सुसम्पिष्टम् । विपाशि । आ । ससार । सीम् । परावतः ॥etat | asyāḥ | anaḥ | śaye | su-sampiṣṭam | vi-pāśi | ā | sasāra | sīm | parāvataḥ
Word by Word
एतत्this (thing)
एतत्:
Karma (वस्तु-निर्देशः)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्याःof her / her
अस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनःwagon, cart
अनः:
Adhikaraṇa (स्थाने/आश्रये)
TypeNoun
Rootअनस् (प्रातिपदिक)
शयेlies, rests
शये:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootशी (धातु)
सुसम्पिष्टम्well-crushed, thoroughly pressed
सुसम्पिष्टम्:
Viśeṣaṇa (एतत्/अनः-विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootसम् + पिष् (धातु) → सम्पिष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
विपाश्याwith/at the Vipāśā (river)
विपाश्या:
Karaṇa (साधन/सहचर-निर्देशः)
TypeNoun (Proper) / Adjective
Rootवि + पाश्य (प्रातिपदिक; नदी-नाम)
ससारran, flowed, hastened
ससार:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootसृ (धातु)
सीम्her / it (enclitic)
सीम्:
Karma (प्रत्यय-रहितं सर्वनाम; ‘her/it’)
TypeIndeclinable
Rootसीम् (अव्यय/सर्वनाम-प्रयोगः)
परावतःfrom far away, from distant regions
परावतः:
Apādāna (अपादानम्)
TypeNoun/Adverbial (ablative)
Rootपरावत् (प्रातिपदिक)