HomeRig VedaMandala 4Sukta 27Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 4.27

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional)
Devata: Soma with Indra’s supportive force; Śyena as carrier-image
Chandas: Triṣṭubh (probable)

ऋजिप्य ईमिन्द्रावतो न भुज्युं श्येनो जभार बृहतो अधि ष्णोः । अन्तः पतत्पतत्र्यस्य पर्णमध यामनि प्रसितस्य तद्वेः ॥

ऋ॒जि॒प्य ई॒मिन्द्रा॑वतो॒ न भु॒ज्युं श्ये॒नो ज॑भार बृह॒तो अधि॒ ष्णोः । अ॒न्तः प॑तत्पत॒त्र्य॑स्य प॒र्णमध॒ याम॑नि॒ प्रसि॑तस्य॒ तद्वेः ॥

ṛjipyá ī́m índrāvato ná bhujyúṃ śyéno jabhāra br̥ható ádhi ṣṇóḥ | antáḥ patat patatríy asya párṇam ádha yā́mani prásitasya tád véḥ ||

The straight-winged one—like Bhujyu rescued by the Indra-powers—bore it from the Vast, from the lofty summit. Flying within, the wing of the winged moved; then, on the journey of the released impulse, he knew that decisive way—how the higher delight can be carried safely into life.

ऋ॒जि॒प्यः । ई॒म् । इन्द्र॑ऽवतः । न । भु॒ज्युम् । श्ये॒नः । ज॒भा॒र॒ । बृ॒ह॒तः । अधि॑ । स्नोः । अ॒न्तरिति॑ । प॒त॒त् । प॒त॒त्रि । अ॒स्य॒ । प॒र्णम् । अध॑ । याम॑नि । प्रऽसि॑तस्य । तत् । वेः ॥ऋजिप्यः । ईम् । इन्द्रवतः । न । भुज्युम् । श्येनः । जभार । बृहतः । अधि । स्नोः । अन्तरिति । पतत् । पतत्रि । अस्य । पर्णम् । अध । यामनि । प्रसितस्य । तत् । वेः ॥ṛjipyaḥ | īm | indra-vataḥ | na | bhujyum | śyenaḥ | jabhāra | bṛhataḥ | adhi | snoḥ | antariti | patat | patatri | asya | parṇam | adha | yāmani | pra-sitasya | tat | veḥ

ऋजिप्यःR̥jipya (a name/epithet of Indra)
ऋजिप्यः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootऋजिप्य (प्रातिपदिक; इन्द्र-विशेषण)
ईम्indeed; just; him
ईम्:
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात)
इन्द्रावतःof/with Indra; Indra-possessing
इन्द्रावतः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘इन्द्रवत्’ सम्बन्धः
TypeAdjective
Rootइन्द्रावत् (प्रातिपदिक)
like; as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
भुज्युम्Bhujyu (a person/hero)
भुज्युम्:
कर्म (जभार इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootभुज्यु (प्रातिपदिक; नाम)
श्येनःthe falcon/eagle
श्येनः:
कर्तृ (जभार इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootश्येन (प्रातिपदिक)
जभारbore; carried off
जभार:
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
बृहतःof the great (one); from the lofty
बृहतः:
अपादान/सम्बन्ध (अधि इत्यनेन सह: ‘from/on the great …’)
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
अधिupon; from; over
अधि:
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
ष्णोःof the summit/height (lofty place)
ष्णोः:
अधिकरण/सम्बन्ध (अधि— ‘upon/from the summit’)
TypeNoun
Rootष्णु (प्रातिपदिक; वेदिक-शब्दः, ‘शिखर/शीर्ष/उच्चस्थान’ इत्यर्थे)
अन्तःwithin; inwardly
अन्तः:
TypeIndeclinable
Rootअन्तः (अव्यय)
पतत्flying
पतत्:
कर्तृ-विशेषण
TypeVerb
Root√पत् (गतौ/पतने)
पतत्र्यस्यof the winged (bird)
पतत्र्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the winged one’
TypeNoun/Adjective
Rootपतत्रिन् (प्रातिपदिक)
पर्णम्wing; feather
पर्णम्:
कर्म (पतत्/जभार इत्यर्थ-सम्बन्धे: ‘wing/feather’)
TypeNoun
Rootपर्ण (प्रातिपदिक)
अधthen; thereupon
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात)
यामनिon the course/way; in the journey
यामनि:
अधिकरण (स्थान/मार्गे)
TypeNoun
Rootयामन् (प्रातिपदिक)
प्रसितस्यof the sent-forth; of the extended/shot (course)
प्रसितस्य:
सम्बन्ध/विशेषण
TypeAdjective (past participle)
Rootप्र-√सि/√सृ (प्रेषणे/प्रसारणे) → प्रसित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म (वेद् इति क्रियायाः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
वेःknow; perceive
वेः:
TypeVerb
Root√विद् (ज्ञाने) / वेदिक √वे (गत्यादौ/वेदने) — ‘वेः’ (2sg injunctive/imperative-like)