HomeRig VedaMandala 4Sukta 21Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 4.21

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)

भद्रा ते हस्ता सुकृतोत पाणी प्रयन्तारा स्तुवते राध इन्द्र । का ते निषत्तिः किमु नो ममत्सि किं नोदुदु हर्षसे दातवा उ ॥

भ॒द्रा ते॒ हस्ता॒ सुकृ॑तो॒त पा॒णी प्र॑य॒न्तारा॑ स्तुव॒ते राध॑ इन्द्र । का ते॒ निष॑त्ति॒: किमु॒ नो म॑मत्सि॒ किं नोदु॑दु हर्षसे॒ दात॒वा उ॑ ॥

bhadrā́ te hástā su-kṛ́totá pāṇī́ práyantārā stuvaté rā́dha indra | kā́ te níṣattiḥ kím u no mamatsi kím nod udu harṣase dātávā u ||

Auspicious are your hands, well-skilled are your palms, O Indra—givers of delight to the one who praises. What is your resting-place? How will you take joy in us? By what uplift do you exult, to give to us?

भ॒द्रा । ते॒ । हस्ता॑ । सुऽकृ॑ता । उ॒त । पा॒णी इति॑ । प्र॒ऽय॒न्तारा॑ । स्तु॒व॒ते । राधः॑ । इ॒न्द्र॒ । का । ते॒ । निऽस॑त्तिः । किम् । ऊँ॒ इति॑ । नः॒ । म॒म॒त्सि॒ । किम् । न । उत्ऽउ॑त् । ऊँ॒ इति॑ । ह॒र्ष॒से॒ । दात॒वै । ऊँ॒ इति॑ ॥भद्रा । ते । हस्ता । सुकृता । उत । पाणी इति । प्रयन्तारा । स्तुवते । राधः । इन्द्र । का । ते । निसत्तिः । किम् । ऊँ इति । नः । ममत्सि । किम् । न । उत्उत् । ऊँ इति । हर्षसे । दातवै । ऊँ इति ॥bhadrā | te | hastā | su-kṛtā | uta | pāṇī iti | pra-yantārā | stuvate | rādhaḥ | indra | kā | te | ni-sattiḥ | kim | oṃ iti | naḥ | mamatsi | kim | na | ut-ut | oṃ iti | harṣase | dātavai | oṃ iti

भद्राःauspicious, gracious
भद्राः:
Kartā (हस्ताः इत्यस्य विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
तेof you, your
ते:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हस्ताःhands
हस्ताः:
Kartā
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
सुकृतःwell-doing, beneficent
सुकृतः:
Kartā (हस्ताः इत्यस्य विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसु-कृत (कृदन्त/प्रातिपदिक; ‘सु’ उपसर्ग + √कृ)
उतand, also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
पाणी(two) hands, palms
पाणी:
Kartā
TypeNoun
Rootपाणि (प्रातिपदिक)
प्रयन्तारःforward-driving, impelling
प्रयन्तारः:
Kartā
TypeAgent-noun (participle-like)
Rootप्र-यन्तृ (कृदन्त; प्र + √या ‘to go’ → यन्तृ ‘goer/driver’)
स्तुवतेto the praiser (one who praises)
स्तुवते:
Sampradāna (यस्य कृते राधः)
TypeVerb
Root√स्तु (स्तवति)
राधःbounty, gift
राधः:
Karma
TypeNoun
Rootराधस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
काwhat? which?
का:
Kartā (निषत्तिः इत्यस्य विशेषण-प्रश्नः)
TypePronoun
Rootक (प्रश्न-सर्वनाम)
तेof you, your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
निषत्तिःsitting down; abode; seat
निषत्तिः:
Kartā/Adhikaraṇa (प्रश्नः: ‘तव निषत्तिः’ = thy sitting/abiding/seat)
TypeNoun (action/result)
Rootनि-षद् (कृदन्त/भाववाचक; नि + √सद् ‘to sit’)
किम्what?
किम्:
Karma (ममत्सि इत्यस्य)
TypePronoun
Rootक (प्रश्न-सर्वनाम)
indeed, then
:
TypeIndeclinable
Root
नःus
नः:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
ममत्सिyou exhilarate, you gladden
ममत्सि:
Kriyā
TypeVerb
Root√मद् (मदति) / denominative? ‘मम’ intens.?; वैदिक: ममत्सि = ‘thou gladdenest/cheerest’
किम्why? what?
किम्:
Karma (हर्षसे इत्यस्य हेतु/विषयः)
TypePronoun
Root
नःour / us
नः:
Sambandha (नोदुदु इत्यत्र ‘our’)
TypePronoun
Rootअस्मद्
उदुदुःhas risen up, has awakened
उदुदुः:
Kriyā
TypeVerb
Root√उद्/√वद्?; वैदिक पाठ: ‘नोदुदु’ इति संधि-रूपम्; पदच्छेदे ‘नः उदुदुः’ (उदुदुः = उद्-√दु/√दुह्?); अर्थतः ‘उदुदुः’ = ‘has risen up/has awakened’ (परिप्रेक्ष्ये: हर्षसे)
हर्षसेyou rejoice, you exult
हर्षसे:
Kriyā
TypeVerb
Root√हृष् (हृष्यति)
दातवेto give, for giving
दातवे:
Sampradāna/Prayojana
TypeInfinitive-like (dative of verbal noun)
Root√दा (ददाति) → दातृ/दातव् (कृदन्त; तुमुन्/दातवे = दातुम्-अर्थे दत्तिव्)
indeed
:
TypeIndeclinable
Root