HomeRig VedaMandala 4Sukta 21Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 4.21

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

तस्येदिह स्तवथ वृष्ण्यानि तुविद्युम्नस्य तुविराधसो नॄन् । यस्य क्रतुर्विदथ्यो न सम्राट् साह्वान्तरुत्रो अभ्यस्ति कृष्टीः ॥

तस्येदि॒ह स्त॑वथ॒ वृष्ण्या॑नि तुविद्यु॒म्नस्य॑ तुवि॒राध॑सो॒ नॄन् । यस्य॒ क्रतु॑र्विद॒थ्यो॒३॒॑ न स॒म्राट् सा॒ह्वान्तरु॑त्रो अ॒भ्यस्ति॑ कृ॒ष्टीः ॥

tásyed ihá stavatha vṛ́ṣṇyāni tuvi-dyumnásya tuvi-rā́dhaso nṝ́n | yásya krátur vidathyò ná sam-rā́ṭ sā́hvān tárutraḥ abhy ásti kṛ́ṣṭīḥ ||

Here praise the virile powers of him of vast radiance and vast plenitude, the leader among men; whose will (kratu) in the assemblies is like an emperor—overcoming, far-bearing, he stands over the peoples, mastering them toward the right order.

तस्य॑ । इत् । इ॒ह । स्त॒व॒थ॒ । वृष्ण्या॑नि । तु॒वि॒ऽद्यु॒म्नस्य॑ । तु॒वि॒ऽराध॑सः । नॄन् । यस्य॑ । क्रतुः॑ । वि॒द॒थ्यः॑ । न । स॒म्ऽराट् । स॒ह्वान् । तरु॑त्रः । अ॒भि । अस्ति॑ । कृ॒ष्टीः ॥तस्य । इत् । इह । स्तवथ । वृष्ण्यानि । तुविद्युम्नस्य । तुविराधसः । नॄन् । यस्य । क्रतुः । विदथ्यः । न । सम्राट् । सह्वान् । तरुत्रः । अभि । अस्ति । कृष्टीः ॥tasya | it | iha | stavatha | vṛṣṇyāni | tuvi-dyumnasya | tuvi-rādhasaḥ | nṝn | yasya | kratuḥ | vidathyaḥ | na | sam-rāṭ | sahvān | tarutraḥ | abhi | asti | kṛṣṭīḥ

तस्यof him/its
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed/just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
इहhere
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
स्तवथpraise (you all)!
स्तवथ:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्तु (स्तवते/स्तौति)
वृष्ण्यानिmanly powers/heroic deeds
वृष्ण्यानि:
कर्म
TypeNoun
Rootवृष्ण्य (प्रातिपदिक; ‘वीर्य/बल’)
तुविद्युम्नस्यof the much-glorious one
तुविद्युम्नस्य:
सम्बन्ध
TypeAdjective (used substantively)
Rootतुविद्युम्न (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; प्रातिपदिक)
तुविराधसःof the very-bountiful one
तुविराधसः:
सम्बन्ध
TypeAdjective (used substantively)
Rootतुविराधस् (प्रातिपदिक)
नॄन्men/heroic men
नॄन्:
कर्म (apposition/object of praise) अथवा कर्म (of implied ‘to celebrate’)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
क्रतुःresolve/wise power (plan)
क्रतुः:
कर्तृ (of implied ‘is/acts’)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
विदथ्यःpertaining to the assembly/ritual
विदथ्यः:
विशेषण (of क्रतुः)
TypeAdjective
Rootविदथ्य (प्रातिपदिक; ‘विदथ-सम्बद्ध/यज्ञीय’)
like/as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
सम्राट्a sovereign king
सम्राट्:
उपमान (to क्रतुः) / कर्तृ-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसम्राज् (प्रातिपदिक)
साह्वाthe mighty one/overpowerer
साह्वा:
कर्तृ (of अभ्यस्ति)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसाह्वन् (प्रातिपदिक; ‘बलवान्/सहमान’)
अन्तरुत्रःthe one who protects/rescues in between (RV epithet)
अन्तरुत्रः:
विशेषण (of साह्वा)
TypeAdjective (epithet)
Rootअन्तरुत्र (प्रातिपदिक; RV epithet)
अभ्यस्तिovercomes/presses upon
अभ्यस्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअभि + √अस् (अस्ति)
कृष्टीःpeoples/communities
कृष्टीः:
कर्म
TypeNoun
Rootकृष्टि (प्रातिपदिक)