HomeRig VedaMandala 4Sukta 2Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 4.2

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable)

अधा ह यद्वयमग्ने त्वाया पड्भिर्हस्तेभिश्चकृमा तनूभिः । रथं न क्रन्तो अपसा भुरिजोॠतं येमुः सुध्य आशुषाणाः ॥

अधा॑ ह॒ यद्व॒यम॑ग्ने त्वा॒या प॒ड्भिर्हस्ते॑भिश्चकृ॒मा त॒नूभि॑: । रथं॒ न क्रन्तो॒ अप॑सा भु॒रिजो॑ॠ॒तं ये॑मुः सु॒ध्य॑ आशुषा॒णाः ॥

adhā́ ha yád vayám agne tvāyā́ paṭ-bhír hástebhiś cakṛmā́ tanū́bhiḥ | ráthaṃ ná krántaḥ ápasā bhuríjo ṛtáṃ yémuḥ su-dhyá āśuṣāṇā́ḥ ||

And then, O Agni, when we have fashioned with our paths, our hands, our very bodies a work for thee—advancing like a chariot by our labour—may the clear-minded, swift in impulse, hold fast to the Truth (ṛta).

अध॑ । ह॒ । यत् । व॒यम् । अ॒ग्ने॒ । त्वा॒ऽया । प॒ट्ऽभिः । हस्ते॑भिः । च॒कृ॒म । त॒नूभिः॑ । रथ॑म् । न । क्रन्तः॑ । अप॑सा । भु॒रिजोः॑ । ऋ॒तम् । ये॒मुः॒ । सु॒ऽध्यः॑ । आ॒शु॒षा॒णाः ॥अध । ह । यत् । वयम् । अग्ने । त्वाया । पट्भिः । हस्तेभिः । चकृम । तनूभिः । रथम् । न । क्रन्तः । अपसा । भुरिजोः । ऋतम् । येमुः । सुध्यः । आशुषाणाः ॥adha | ha | yat | vayam | agne | tvāyā | paṭ-bhiḥ | hastebhiḥ | cakṛma | tanūbhiḥ | ratham | na | krantaḥ | apasā | bhurijoḥ | ṛtam | yemuḥ | su-dhyaḥ | āśuṣāṇāḥ

अधाthen, thereafter
अधा:
Adhikaraṇa (काल/अनुक्रम-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootअध (अव्यय-प्रातिपदिक)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
यत्when/that which
यत्:
— (सम्बन्ध/यत्-तत्-सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
त्वायyou
त्वाय:
Karma
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पड्भिःwith (our) feet/steps
पड्भिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपद् (प्रातिपदिक)
हस्तेभिःwith (our) hands
हस्तेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
चकृमाwe have made/done
चकृमा:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
तनूभिःwith (our) bodies/persons
तनूभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
रथम्a chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
क्रन्तःstriding/advancing
क्रन्तः:
Kartā (सह-कर्तृवाचक)
TypeParticiple
Rootक्रम् (धातु) → क्रन्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अपसाby work/with effort
अपसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअपस् (प्रातिपदिक)
भुरिजःstrong, vigorous (lit. broad/abundant)
भुरिजः:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootभुरिज् (प्रातिपदिक)
ऋतम्ṛta; the true/cosmic order
ऋतम्:
Karma
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
येमुःthey held/kept/maintained
येमुः:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootयम् (धातु)
सुध्यःgood-minded, wise
सुध्यः:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootसुधि (प्रातिपदिक)
आशुषाणाःhastening, eager/impetuous
आशुषाणाः:
Kartā (सह-कर्तृवाचक)
TypeParticiple
Rootआ-शु (धातु) → आशुषाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)