HomeRig VedaMandala 4Sukta 2Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 4.2

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable)

त्वमग्ने वाघते सुप्रणीतिः सुतसोमाय विधते यविष्ठ । रत्नं भर शशमानाय घृष्वे पृथु श्चन्द्रमवसे चर्षणिप्राः ॥

त्वम॑ग्ने वा॒घते॑ सु॒प्रणी॑तिः सु॒तसो॑माय विध॒ते य॑विष्ठ । रत्नं॑ भर शशमा॒नाय॑ घृष्वे पृ॒थु श्च॒न्द्रमव॑से चर्षणि॒प्राः ॥

tvám agne vāgháte su-práṇītiḥ sutá-somāya vidhaté yaviṣṭha | rátnam bhara śaśamānā́ya ghṛ́ṣve pṛthú ś candrám ávase carṣaṇi-prā́ḥ ||

Thou, O Agni, art the perfect leader for the giver of the offering, for the sacrificer who presses Soma; O youngest, bring the treasure to the striving one, to the ardent. Wide and luminous be thy aid for the peoples who advance.

त्वम् । अ॒ग्ने॒ । वा॒घते॑ । सु॒ऽप्रनी॑तिः । सु॒तऽसो॑माय । वि॒ध॒ते । य॒वि॒ष्ठ॒ । रत्न॑म् । भ॒र॒ । श॒श॒मा॒नाय॑ । घृ॒ष्वे॒ । पृ॒थु । च॒न्द्रम् । अव॑से । च॒र्ष॒णि॒ऽप्राः ॥त्वम् । अग्ने । वाघते । सुप्रनीतिः । सुतसोमाय । विधते । यविष्ठ । रत्नम् । भर । शशमानाय । घृष्वे । पृथु । चन्द्रम् । अवसे । चर्षणिप्राः ॥tvam | agne | vāghate | su-pranītiḥ | suta-somāya | vidhate | yaviṣṭha | ratnam | bhara | śaśamānāya | ghṛṣve | pṛthu | candram | avase | carṣaṇi-prāḥ

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वाघतेto the singer/worshipper
वाघते:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवाघत् (प्रातिपदिक; ‘स्तुतिकर्तृ/यजमान’)
सुप्रणीतिःgood guidance/leading
सुप्रणीतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसु-प्र-नीति (प्रातिपदिक; ‘सु’ उपसर्ग + ‘प्र’ + √नी ‘ने’ → नीति)
सुतसोमायto him whose Soma is pressed
सुतसोमाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootसुतसोम (प्रातिपदिक; सुत + सोम)
विधतेto the worshipper/ordainer
विधते:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविधत् (प्रातिपदिक; ‘विधि/विधान’—यजमान/विधाता)
यविष्ठO youngest (Agni)
यविष्ठ:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootयविष्ठ (प्रातिपदिक; ‘युव’/‘यव’ आधार + इष्ठ-तम प्रत्यय; अग्नेः विशेषण)
रत्नम्treasure, gift
रत्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
भरbring
भर:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
शशमानायto the striving/zealous one
शशमानाय:
सम्प्रदान
TypeParticiple (adjectival)
Root√शम् (शमने/शान्तौ) → शशमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; परिपक्व/शान्त/परिश्रान्त ‘striving/zealous’)
घृष्वेto the shining one
घृष्वे:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootघृष्वि/घृष्व (प्रातिपदिक; ‘उज्ज्वल/दीप्त’)
पृथुbroad, abundant
पृथु:
कर्म
TypeAdjective
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
चन्द्रम्bright, shining
चन्द्रम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
अवसेfor help, for protection
अवसे:
प्रयोजन/सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक; ‘सहायता/रक्षा’)
चर्षणिप्राःleaders/forwarders of men (the peoples)
चर्षणिप्राः:
कर्तृ (स्तुत्य-विशेषणरूपेण)
TypeNoun/Adjective
Rootचर्षणि-प्र (प्रातिपदिक; ‘चर्षणि’ = जन/मनुष्य + ‘प्र’ = अग्रगामी/प्रेरक)