HomeRig VedaMandala 4Sukta 19Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 4.19

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh

अवासृजन्त जिव्रयो न देवा भुवः सम्राळिन्द्र सत्ययोनिः । अहन्नहिं परिशयानमर्णः प्र वर्तनीररदो विश्वधेनाः ॥

अवा॑सृजन्त॒ जिव्र॑यो॒ न दे॒वा भुव॑: स॒म्राळि॑न्द्र स॒त्ययो॑निः । अह॒न्नहिं॑ परि॒शया॑न॒मर्ण॒: प्र व॑र्त॒नीर॑रदो वि॒श्वधे॑नाः ॥

ávāsṛjanta jívrayo ná devā́ bhúvaḥ samrā́ḷ indra satyá-yoníḥ | áhann áhiṁ pari-śáyānam árṇaḥ prá vartanī́r arado viśvá-dhenāḥ ||

As the gods like eager champions released the worlds, so thou, O Indra the universal sovereign, whose womb is Truth, didst strike the Serpent lying coiled around the flood. Thou didst open out the paths, all-nourishing, for the wide movement of the waters and the powers.

अव॑ । अ॒सृ॒ज॒न्त॒ । जिव्र॑यः । न । दे॒वाः । भुवः॑ । स॒म्ऽराट् । इ॒न्द्र॒ । स॒त्यऽयो॑निः । अह॑न् । अहि॑म् । प॒रि॒ऽशया॑नम् । अर्णः॑ । प्र । व॒र्त॒नीः । अ॒र॒दः॒ । वि॒श्वऽधे॑नाः ॥अव । असृजन्त । जिव्रयः । न । देवाः । भुवः । सम्राट् । इन्द्र । सत्ययोनिः । अहन् । अहिम् । परिशयानम् । अर्णः । प्र । वर्तनीः । अरदः । विश्वधेनाः ॥ava | asṛjanta | jivrayaḥ | na | devāḥ | bhuvaḥ | sam-rāṭ | indra | satya-yoni ḥ | ahan | ahim | pari-śayānam | arṇaḥ | pra | vartanīḥ | aradaḥ | viśva-dhenāḥ

अवाdown, forth (as preverb)
अवा:
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग) / अवस् (अव्यय-प्रयोग)
असृजन्तthey released/let loose
असृजन्त:
TypeVerb
Rootसृज्
जिव्रयःthe swift ones (steeds/streams)
जिव्रयः:
Kartā
TypeNoun
Rootजिव्र (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
भुवःthe worlds/regions
भुवः:
Karma
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक: भुव्/भुवस्)
सम्राट्sovereign ruler
सम्राट्:
Sambodhana/Viśeṣaṇa (इन्द्रस्य)
TypeNoun
Rootसम्राज्/सम्राट् (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सत्ययोनिःwhose source/womb is truth
सत्ययोनिः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootसत्य-योनि (समास)
अहन्he slew
अहन्:
TypeVerb
Rootहन्
अहिम्the serpent (Ahi/Vṛtra)
अहिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
परिशयानम्lying all around, encircling
परिशयानम्:
Viśeṣaṇa
TypeParticiple
Rootपरि-शी (धातु) → परिशय (कृदन्त)
अर्णःthe flood, the wave, the waters
अर्णः:
Karaṇa/Apādāna (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootअर्णस् (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
वर्तनीःpaths, courses (channels)
वर्तनीः:
Karma
TypeNoun
Rootवर्तनी (प्रातिपदिक)
अरदःhe cleft, he dug/opened
अरदः:
TypeVerb
Rootरद्
विश्वधेनाःall-nourishing (cows/waters), universally bountiful
विश्वधेनाः:
Kartā (वर्तनीनां/आपां विशेषण-रूपेण)
TypeNoun/Adjective
Rootविश्व-धेन (समास)